Gaziantep'te hayata geçirilen dev tesis, çöpleri sadece imha etmekle kalmıyor, ekonomiye katkı sağlıyor. Aylık 60 bin ton atığın işlendiği tesiste üretilen enerji 40 bin haneyi aydınlatırken, açığa çıkan atık ısıyla da tonlarca çilek ve domates üretiliyor.
Gaziantep Büyükşehir Belediyesi tarafından Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ve İller Bankası iş birliğinde Avrupa Birliği tarafından fonlanarak hayata geçirilen Mekanik Biyolojik Ayrıştırma Tesisi Bağlarbaşı Mahallesi yakınlarındaki 2022 yılında hayata geçirildi. Kent genelinden çöp araçları ile toplanıp tesise getirilen günlük 2 bin ton, aylık ise 60 bin ton çöp kabul ediliyor. Tesise getirilen çöpler önce türlerine, sonra boyutlarına göre sistemsel işlem görerek, enerjiye dönüştürülüyor.
Çöplerin işlenmesi ile aylık 9 milyon kilovatsaat elektrik üretimi sağlayan tesis, bu enerjiyi 6,5 kilometrelik nakil hattı ile sistem şebekesine aktarıyor. Elde edilen bu enerji ile aylık 40 bin konutun elektrik ihtiyacı karşılanırken, elektrik üretiminin yanında sistemden elde ettiği ısı ile tesise yakın alanda kurulan çilek ve domates seralarının da ısınması gerçekleştiriliyor.
Büyükşehir Belediyesi Gazişehir Enerji A.Ş Tesis Müdürü Şerif Yakut, kent genelinden kabul edilen çöplerin ayrıştırılıp işlenmesiyle çöpleri hem yeniden ekonomiye kazandırdıklarını hem de temiz bir doğa oluşturduklarını söyledi. Çöpten elde edilen enerjinin birçok alanda kullanıldığını dile getiren Yakut, “Burası döngüsel ekonomiyi ve atıkların geri kazanımı ile ilgili Gaziantep’le ilgili çok önemli tesis. Gaziantep genelinde evsel atıklardan oluşan atıkların toplandığı bir alan. Burada biz bu atıkları günlük kabul ederek atıkların ekonomiye geri kazandırılması, organik atıkların enerjiye çevrilmesi, atık ısının değerlendirilmesi ve atık miktarının azaltılmasına yönelik çalışmalar yürütmekteyiz. Çöp diye attığımız şeylerin aslında ekonomi için ne kadar önemli olduğunu burada bir kez daha görmüş oluyoruz. Tesisimize günlük yaklaşık 2 bin ton atık gelmektedir. Mekanik biyolojik arıtma tesisinde bu işlemleri yapıyoruz” dedi.
Yakut, elde edilen gazların tesisteki gaz motorları aracılığıyla elektrik enerjisine dönüştürüldüğünü söyledi. Kent genelinden toplanıp kabul edilen çöplerin hiçbir şekilde zayi edilmediğini ve ekonomiye kazandırıldığını belirten Yakut, “Mekanik ayrıştırma tesisimizde gelen atıklar cinslerine ve boyutlarına göre ayrıştırılıyor. İlk etapta ilçe belediyelerimizin getirdiği atıklar atık kabul alanına geliyor. Burada düzenli beslemeler yapılarak atıklar cinsine göre organik ve inorganik olarak, boyutuna göre ise 80-300 üzeri malzeme olarak ayrıştırılıyor. 80 altı malzemeyi biz organik atık kabul edip bunu fermantasyon tesisimize yönlendiriyoruz. 80 ila 300 arasındaki malzemeleri ardiyef olarak kabul ediyoruz iki boyutlu malzemeyi. Bunu da çimento sektörüne kazandırıyoruz. 300 üzeri malzemeleri de yine kırıcılarımızdan geçirerek çimento sektörüne alternatif yakıt olarak kazandırıyoruz. Buradan elde ettiğimiz çöp gazıyla enerji üretim tesisimizdeki gaz motorlarımız aracılığıyla elektrik elde ediyoruz. Motorlarımız çöp gazlarını yakıt olarak kullanan bir sisteme sahip. Motorlarımız çöpün içindeki metan gazlarını alıp yakıyor ve yüzde 42’sini elektriğe dönüştürüyor. Geri kalan kısmını ise ısı olarak atmosfere veriyor. Burada tamamen döngüsel bir ekonomi var. Gelen atıklar hiçbir şekilde zayi edilmeden ekonomiye yeniden kazandırılıyor” ifadelerine yer verdi.
Çöplerin toplandığı alanı öncelikle yaşanabilir hale getirdiklerini ve yapılan hizmeti okul öğrencilerine uygulamalı olarak gösterdiklerini söyleyen Yakut, “Çöpe depolama sahaları genelde insanların istemediği bölgelerdir. Bu alanlara yakın yerlerde yaşayan insanlar bu durumdan rahatsız olmasın diye öncelikli hedef olarak bu alanı yaşanabilir alan haline getirmeye çalıştık. Düzenli depolama sahaları gerçekleştirdik. Günlük 2 bin ton atık kabulü yapıyoruz. Aylık 60 bin tona tekabül ediyor. Bu atıkların yüzde 30’unu geri ekonomiye kazandırıyoruz. Aylık 9 milyon kilovatsaat elektrik enerjisi üretiyoruz. Bu da aylık 40 bin konutun elektrik enerjisini karşılamak demektir. Buradan elde ettiğimiz enerji ile 40 bin konutun en üst seviyede elektrik giderini karşılayacak enerjiyi kazanıyoruz. 6,5 kilometre enerji nakil hattımız var ve ürettiğimiz enerjiyi sistem şebekesine aktarıyoruz. Üretirken de elde ettiğimiz atık ısıyı kurmuş olduğumuz seralarda değerlendirerek çilek ve domates üretiyoruz. Tesisimize düzenli olarak okullarımızdan öğrencileri alarak burada atıkların ne kadar önemli bir şey olduğunu göstermeye çalışıyoruz ve çocuklarımızı da doğaya ve ekonomiye karşı eğitmiş oluyoruz” dedi.
Çevre konusunda duyarlı davrandıklarını ve metan gazlarının atmosfere ulaşmasını engellediklerini söyleyen Yakut, “Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanımız Fatma Şahin, çevre konusunda çok duyarlı. Tesisimiz de bu duyarlılıkla hizmet veriyor. Yaptığımız tüm çalışmaların çevresel anlamda geri dönüşlerini alıyoruz. Çöp ayrıştırma tesisimizin bulunduğu bu alanda kurduğumuz çilek ve domates seraları da buna bir örnek. Biz burada saatte 7 bin 500 metreküp metan gazını bertaraf ediyoruz. Bunun yanında açığa çıkan çöp gazını da bertaraf ediyoruz. Metan gazı karbondioksitten 25 kat daha riskli bir gaz. Bu gazları yok ederek atmosfere ulaşmasını da engelliyoruz” diye konuştu.