Çanakkale Biga'da kadınların el emeğiyle kurulan BİKAD (Biga Kadın Çevre, Kültür ve İşletme Kooperatifi), 'Eceköy' markasıyla geleneksel peynir üretiminde devrim yaratıyor. TANAP ve Gümüşçay Belediyesi gibi güçlü paydaşların desteğiyle 2018'de yola çıkan Bigalı kadınlar; Çerkes peynirinden çıbrıka otlu rulo peynire kadar tam 13 çeşit yöresel lezzeti sofralara taşıyor. Yılda 110 ton süt işleme kapasitesine ulaşan ve ürünlerini Belçika'ya ihraç eden kooperatif, şimdi de bölgenin kadim otu çıbrıka ile yapılan rulo peyniri için coğrafi işaret almaya hazırlanıyor.
Çanakkale'nin Biga ilçesinde faaliyet gösteren Biga Kadın Çevre, Kültür ve İşletme Kooperatifi (BİKAD) üyesi kadınlar, kadim tariflerle ve geleneksel yöntemlerle ürettikleri 13 çeşit yöresel peyniri "Eceköy" markasıyla geleceğe taşıyor.
BİKAD ortağı kadınlar, Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı öncülüğünde, TANAP Sosyal ve Çevresel Yatırım Programları kapsamında finanse edilen, kırsalda yaşayan kadınların, yerel kalkınmada liderliklerinin güçlendirilmesinin amaçlandığı projede 2018 yılında "Eceköy" markasıyla peynir üretimine başladı.
Gümüşçay Belediyesi, Sürdürülebilirlik Akademisi ile Biga Kaymakamlığı işbirliğiyle hayata geçirilen proje kapsamında köylerde bilgilendirme toplantıları, güçlendirme ve iş geliştirme eğitimleri gerçekleştirildi. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Biga Meslek Yüksekokulu bünyesinde de mesleki atölyeler ve uygulamalı eğitimler düzenlendi.
Bu çalışmaların ardından kadınların liderliğinde "çiğ süt ve süt ürünleri" işleme tesisi kuruldu.
Bigalı kadınlar, yerelden doğan lezzetleri daha geniş kitlelere ulaştırmak hedefiyle çıktıkları bu yolda, 6 yıldır katkısız ve geleneksel yöntemlerle aralarında çıbrıka otlu rulo peynir, sepet peyniri ve çörek otlu peynirin de bulunduğu 13 çeşit peynir üretiyor.
BİKAD Başkanı ve peynir ustası Asuman Tunca, AA muhabirine, sütü peynire çevirdiklerinde daha fazla gelir elde edebileceklerinin farkına varan üretici kadınların, kooperatif çatısı altında kurulan atölyede bir araya geldiğini söyledi.
Kadınlara hayvan sağlığından hayvanların nasıl beslenmesi gerektiğine, hijyen eğitiminden süt kalitesine kadar birçok konuda eğitim verdiklerini anlatan Tunca, 2018'den 2020 yılına kadar AR-GE çalışmalarını yaptıklarını, ardından ürün satışına başladıklarını ifade etti.
Çiğ süt işletme onay belgesine de sahip kadın kooperatifi olduklarını belirten Tunca, "Sadece peynir üretimi yapan ilk kooperatifiz. Ürünlerimiz tamamen doğal, katkısız ve geleneksel. Atalarımızdan bize miras kalan peynir tariflerini günümüze uyarlayarak hijyenik şartlarda üretiyoruz. Yıllık 110 ton süt işleme kapasitesine sahibiz." diye konuştu.
Asuman Tunca, 53 ortaklı BİKAD'da "Eceköy" markasıyla üretimlerin dönemsel olarak 7-8 kadın tarafından yürütüldüğünü aktararak, "Bundan sonraki hedefimiz daha fazla kadına istihdam sağlamak, üretim kapasitemizi geliştirmek, kadınları ekonomik olarak daha fazla güçlendirmek." dedi.
Tunca, bazı zincir marketlerde ürünlerinin satışa sunulduğunu kaydetti.
Kadınlardan Latife Şahin ise annesinden ve kayınvalidesinden öğrendiği Çerkes peyniri tarifini "Eceköy" markasına kazandırdığını anlattı.
Daha önce tarlada çalışan bir kadın olduğunu vurgulayan Şahin, "Eceköy ile tanıştıktan sonra peynir üretmeye karar verdim. Çok şey öğrendim ve burada kaldım." ifadelerini kullandı.
Üretimin tamamını geleneksel yöntemlerle gerçekleştirdiklerini dile getiren Şahin, "Biga süt kalitesiyle öne çıkıyor. Sütümüz hep başka yerlere gidip peynir oluyordu. 'Neden burada üretmiyoruz?' sorusuyla yola çıktık. Peynir bizi bir arada tutan ortak payda oldu. Eceköy bizim çocuğumuz gibi." diye konuştu.
Şahin, ihracatçı bir firma aracılığıyla Belçika'ya da ürün gönderdiklerini, soğuk zincir tedarikiyle çevrim içi satış yaptıklarını kaydetti.
Kooperatifte iki yıldır gıda mühendisi olarak çalışan Cahide Çakmak ise ürünlerin izlenebilirliği açısından bölgenin sütlerini işlemenin önemine dikkati çekti.
Toplama merkezinden alınan sütlerin analizlerden geçirildiğini anlatan Çakmak, "Katkı ve koruyucu içermeyen sütler artizan üretim yöntemiyle peynire dönüştürülüyor. Makinede yapılan tek işlem pastörizasyon. Diğer tüm aşamalar kadınlarımızın el emeği." dedi.
Çakmak, Biga'nın Manav, Çerkes ve Pomak kültürlerinin buluştuğu bir bölge olduğuna işaret ederek Pomakların beraberinde getirdiği çıbrıka otunun, coğrafi işaret başvuru süreci devam eden rulo peynir üretiminde kullanıldığını belirtti.
Cahide Çakmak, katkı maddesi kullanmadan raf ömrünü uzatmaya yönelik çalışmalar yürüttüklerini, bu nedenle antimikrobiyal özelliğe sahip çıbrıka otundan yararlandıklarını sözlerine ekledi.