Haberin Devamı

Elmaslar, insanoğlunu ilk çağlardan itibaren büyüleyen hazineler olmuştur. Sadece güzel veya nadir olduklarından değil, aynı zamanda büyülü olduklarına da inanılırmış... Hiçbir maddenin bu taşları kesememesi, en büyük yangınların bile bu taşları eritememesi onlara atfedilen sihrin en önemli nedeniydi herhalde. Eski Yunan’da Tanrılar’ın gözyaşları olarak adlandırılan elmaslar, Eski Roma’da yıldızlardan kopup dünyaya düşen parçalardır. Kızılderililer’de ise şans getirdiğine inanılan elmasların hastalıkları, hırsızları ve kötü ruhları uzak tuttuğuna inanılırdı.

Elmaslar bugünlerde dünya basınında tartışma konusu. Yaygara bir Hollywood filmi üzerine kopuyor. Leonardo di Caprio’nun başrolünü oynadığı Blood Diamond adlı film Aralık’ta Amerika’da gösterime girecek.

KANLI ELMAS TARTIŞMASI
Film 1990’larda Sierra Leone’de elmas madenlerini ele geçiren silahlı milislerin değerli taşların satışından elde ettikleri parayla aldıkları silahları masum sivillerin katliamında kullanmalarını işliyor. Hikaye ise, biri beyaz paralı asker, diğeri de siyahi bir balıkçı iki Güney Afrikalı’nın nadir rastlanan pembe bir elması bulmasına odaklanıyor.

Film henüz gösterime girmeden büyük tartışmalara neden oldu. Kendilerini bu tartışmadan uzak tutmak isteyen elmas endüstrisi ise fırsat bu fırsat kendilerini ve kanlı elmaslarla hiçbir ilgileri olmadığını anlatma olanağını yakaladı.

Biz de elmas sektörünün yüzde 40’ını elinde tutan De Beers’in Londra’daki merkezine girdik. Elmasların madenden çıkarıldıktan sonra getirildikleri binada madenlerin Afrika’yı nasıl kalkındırdığını, en değerli ve nadir taşların hangileri olduğunu, elmasların kesim sürecini, en üst düzey yöneticilerden dinleme olanağını bulduk. De Beers’in yüzde 40’ının sahibi Oppenheimer’lar. Ailenin 3’üncü nesil üyesi Nicky Oppenheimer da şirketin başkanı. Oppenheimer, özellikle elmas madenlerinin bulunduğu Afrika ülkelerinin nasıl hızla kalkındığına dikkat çekti. “Elmas, Botswana’nın tek ihraç kaynağı. Botswana’da artık üniversiteler, hastaneler yapılıyor” diye konuştu.

PIRLANTANIN GARANTİSİ: KIMBERLEY SÜRECİ
Kanlı elmasların önüne geçmek için 2000’de kurulan Dünya Elmas Konseyi, hükümetler, BM, sivil toplum kuruluşları ile birlikte Kimberley Süreci Sertifika Sistemi’ni oluşturdu. Türkiye’nin de aralarında olduğu 69 ülke bu sürece dahil. De Beers yetkilisi Louise Prior, Kimberley Süreci sayesinde dünya elmaslarının yüzde 99.8’inin özgür bölgelerden geldiğini vurguluyor. Kanlı elmaslar artık sadece Sierra Leone, Liberya, Fildişi sahilleri, Kongo ve Angola’da var...

Pırlanta satın alırken kimlik kartı niteliğindeki Kimberley Süreci Sertifikası’na sahip olup olmadığına mutlaka bakmanız gerektiğine dikkat çekiliyor.

Japon kadınların yüzde 60’ı tek taşını kendisi alıyor
Bilinen ilk elmas nişan yüzüğünü Habsburg Hanedanlığından Avusturya Arşidükü Maximilan, 1477’de karısı Burgundy’li Mary’ye vermiş. Bugün pırlanta yüzük ya da daha popüler deyimiyle tek taş pazarı dünyanın en hızlı büyüyen sektörlerinden biri. Özellikle Hindistan ve Çin bunda en büyük role sahip. De Beers’in Dünya Pazarlama Direktörü David Lamb, “Yeni tasarımlar ve pazarlama teknikleri sayesinde pazarda son 7 yılda yüzde 60’lık bir büyüme kaydedildi. Örneğin 7 yıl önce Çin’de pırlanta satılamazdı. Ancak bugün Çin en hızlı büyüyen pazarlardan biri... Perakende piyasasında geçen yıl dünyada 67 milyar dolarlık elmas satıldı. En büyük pazar tabii ki Amerika. Dünya elmaslarının yüzde 52’si Amerika’da satılıyor. İkinci yüzde 18’le Japonya. Çin’in payı ise yüzde 4“ diyor.

Pırlanta yüzüklerin pazarlanmasında, reklam kampanyalarında kültürel farklılıkların öne çıkarılması büyük rol oynuyor. Her ülkenin evlilik ve nişan ya da pırlanta satın alma eğilimlerine uygun ayrı ayrı reklam kampanyaları hazırlanıyor. David Lamb, ”Japonya’da kadınların yüzde 60’ı elmas yüzüğü kendileri için alıyor ama Amerika’da durum tam tersi. Satılan elmas yüzüklerin yüzde 86’sı Amerikalı erkekler tarafından sevgililerine alınıyor“ diye konuştu. Pırlanta fiyatları da talebe göre değişiyor.

Nişan yüzüğünün dünya çapındaki ortalama fiyatları:
Japonya: 3 bin 725 dolar
Amerika: 2625 dolar
İngiltere: 1025 dolar
Almanya: 600 dolar

Elmas sayesinde okula gidiyor ve AIDS tedavisi oluyorlar
Her elmas bir diğerinden farklıdır, tıpkı parmak izi veya DNA gibi... Elmas endüstrisinde en tepe noktaya gelmiş ilk kadın olan Varda Shine söyledi bu sözleri. De Beers’in Genel Müdürü Shine, doğanın sonsuzluğu temsil eden hazinesinin Afrika’yı nasıl kalkındırdığına dikkat çekiyor.

Dünya elmaslarının yüzde 65’i Afrika’dan çıkıyor ve elmas ticareti, Afrika’ya yılda 8.4 milyar doların üzerinde katkı sağlıyor. Botswana, Namibya, Angola gibi ülkelerin en büyük ihracat kaynağı. Ancak bir yandan da 1990’lı yıllar ve öncesinde yaşanan çatışmalar, savaşlar ve AIDS nedeniyle halk sefalet içinde. Artık elmas ihracatından elde edilen gelirle, yol, eğitim, sağlık sistemi, su ve enerji alanlarına yatırımlar yapılıyor.

İşte De Beers, kurduğu Kurumsal Sosyal Yatırım Programı ve ve De Beers Fonu sayesinde, onlara kalıcı katkı sağlamaya çalışıyor.

Örneğin her 5 kişiden birinin HIV virüsü taşıdığı Güney Afrika’da, De Beers madeninde çalışanlar, AIDS kliniklerinden ücretsiz yararlanıyor. 31 binden fazla kişinin sektörden geçindiği kıtada maden kapansa bile De Beers oradaki topluma yardımlarını geri çekmiyor.

Afrika’da 600’ü aşkın Kurumsal Sosyal Yatırıma yılda 10 milyon dolar harcayan De Beers’in sosyal yatırımlarından bazıları şöyle:

• Botswana’da her çocuk 13 yaşına kadar ücretsiz eğitim alıyor.

• De Beers Fonu, 2005’te HIV/AIDS ile ilgili 22 girişime 500 bin dolar yatırdı.

• 1999’da Angola’da çocuk felci projesine 3 milyon dolar bağışladı.

• Güney Afrika’da 10 okulun yapımını destekleyip 6 bin öğrenciyi destekledi.

• De Beers Fonu 2003’te G. Afrika’da Limpopo eyaletindeki Kırsal bölge Okulu programına 1.1 milyar dolar katkı yaptı.

Elmas kesilirken yüzde 44’ü gidiyor
• Elmasın kalitesi ve fiyatının belirlenmesinde 4C denilen 4 faktör rol oynar.

• Bunlar: Karat, renk, kesim ve berraklık (carat, color, cut, clarity).

• En iyi şekilde ışıldaması için çok küçük bir elmasın bile üzerinde 57 facet (kesim) vardır.

• Kesim ve parlatma işleminden sonra karat kaybı yaşanıyor. Yaklaşık yüzde 44’ü kaybediliyor.

• Bu süreç sonunda madenden 11 karat olarak çıkmış bir elmas 4 karata kadar inebiliyor.

• Bir elmasın kaba halinden kesilip şekillendirilmesi 4-5 gün sürebiliyor.

Kısaca De Beers
• Merkezi Londra’da olan De Beers, elmas madenciliği ve elmas pazarlaması yapıyor. Şirketin satış ve pazarlama kolu Diamond Trading Company (DTC) adıyla biliniyor.

• Şirketin hisselerinin yüzde 45’ine Anglo Amerikan plc, yüzde 40’ına Oppenheimer ailesi, yüzde 15’ine Botswana hükümeti sahip.

• G. Afrika, Botswana, Namibya, Tanzanya ve Kanada’da 15 elmas madeni var. Bu dünya elmaslarının yüzde 40’ı.

• Perakende sektöründe atılım yapmak için Louis Vuitton ile işbirliği yaptı.

• 2005’te 6.5 milyar dolar ciro ve 554 milyon dolar net kazanç elde etti.

Evlilik yüzüğü neden sol elin 4’üncü parmağına takılır?
• Elmasların oluşması, dinozorlar çağından bile öncedir. Bilinen en eski elmas 3.3 milyar yıllıkken, en genci de 900 milyon yaşındadır.

• Dünyadaki mücevher kalitesine sahip en büyük elmas Güney Afrika’da 1905’te bulunan Cullinan’dır. Kesilmemiş hali 3 bin 106 karattır. Bu bir devekuşu yumurtasının büyüklüğüne eşit.

• Elmasların yaklaşık yüzde 30’u mücevher kalitesindedir. Bu özelliğe sahip olanlar kesim ve cilalama işlemleri ve mücevherat üretimi için uzmanlara dağıtılır. Geri kalan yüzde 70’lik bölümü de kesim, bileme ve cilalama işlemleri için sanayiye satılır.

• Elmas, en sert doğal maddedir. Dünyadaki bir sonraki en sert maddeden 58 kat daha serttir.

• Bir elması ancak bir elmas kesebilir.

• Her renk elmas bulunabilir. En nadiri kırmızıdır.

• Bir müzayedede bugüne kadar karat başına ödenen en yüksek ücret 0.95 karatlı mor-kırmızı bir elmas için 1 milyon dolardır.

• Bugüne kadar kesilip cilalanmış elmaslar, bir araya getirilse, iki katlı bir otobüsü ancak doldurur.

• Elmas sözcüğü eski Yunan dilinde ”fethedilemez“ anlamındaki ”adamas“ kelimesinden gelmektedir.

• Ünlü ”Pırlanta, Sonsuza kadar“ sloganı 1947’de ortaya atıldı. Slogan 20’nci yüzyılın en iyi reklam sloganı seçildi.

• Elmasların büyüklüğünü belirtmekte kullanılan ”karat“ sözcüğü İngilizce ”carob tree“ yani keçi boynuzundan geliyor. Çünkü tarihte değerli taşların ağırlığı keçi boynuzu ile ölçülürmüş.

• Pırlanta yüzüğün veya evlilik yüzüğünün sol elin 4’üncü parmağına takılması geleneği Eski Mısırlılar’dan geliyor. Çünkü onlar ”aşk damarı“nın tam bu parmaktan başlayıp kalbe gittiğine inanırdı.

• Elmas, saf karbondan oluşur. Bu, en çok bulunan maddelerden biri olsa da, elmasın oluşması için olağanüstü şartlar gerekir.