Erkeklerin dünyasındaki tek kadın halıcı

Haberin Devamı

Neden halıcılığı seçtiniz?
Çok genç yaşta evlendim, anne oldum. Çocuklarımı tek bırakmamak için kendi işimi yapmaya karar vermiştim ama İzmir’de uygun bir iş alanı bulamadım. Yurtdışında yaşayanlardan Türkiye’deki halıların ne kadar güzel olduğunu duymuştum. Bu işi yapmaya karar verdim. İzmir’de başladım. Evimin alt katındaydı çalıştığım yer, sadece birkaç yabancıya satabilmiştim. İstanbul’a taşındım. Bence hayatımın en akıllı kararını verdim. 28 sene önce buralarda hiçbir mağaza yoktu. Halıcılık aile mesleğim değildi, tamamen bir sanat olarak gördüm. Anadolu’daki genç kızların halıya dokudukları desenler, kullandıkları renkler beni çok etkiledi.

Bu işte kadın olmanın dezavantajını yaşadınız mı hiç?
İlk açtığımda bütün halıcılar alay etti benimle. Kapalıçarşı dururken Nişantaşı’nda bir halıcı açmam onları düşündürdü. Bu erkek dünyasında nasıl savaşacağımı sorguladılar. Bir uğraş olarak yaptığıma ve üç ayın sonunda mağazayı kapatacağıma inandılar. İlk açtığımda halıcılar mağazaya akın ettiler, hiçbirine satmadım. Bir tutkuyla açtığım mağazada halı satmadığım için eleştirildim. Amacım halı sanatını tanıtmaktı, halıcılara yeni ürünler sağlamak değil. Bugün koleksiyoner olmamın nedeni de budur zaten.

Siz halıcılığı nereden öğrendiniz?
Nato’daki Amerikalılardan öğrendim. Okudum, araştırdım ve işi yapanlarla konuştum. Ama en çok müşterilerimden öğrendim. Halıcılık öyle bir şey ki daha önce hiç tanışmadığın insanların öykülerini o halılar üzerinden anlatırsın. Bir Amerikalı müşterim halıların konuştuğunu söylemişti inanmamıştım. 15 sene sonra halıların insana çok şey anlattığını gördüm.
n Türkiye’nin en değerli halıları hangi bölgelerde dokunuyor?
Anadolu’nun hemen her yerinde halı dokunmuş. Karadeniz’de biraz az, Kafkaslarda çok bol... Ermeni ustalar çok güzel halılar dokumuş zamanında. Şimdilerde bir Uşak modası oluştu, çok değerlidir Uşak halıları.

Bahsettiğiniz Uşak modasının çıkış noktası nedir? Türk halıları çift düğümle yapıldığı için çok değerlidir. Birkaç sene evvel Çin bizim halılarımızdan desenleri, renkleri aldı ve seri imalata geçirdi. Türkiye bunları ithal etti ve bir Hereke halısının değeri 1000 dolar iken 150 dolara mal edildi. Rekabet edemeyen pek çok halıcı mağazası kapandı. Yün halılara da Uşak Halısı ismini koyarak piyasaya sürdüler. Halının bütün modası değişti.

1.5 milyon dolara bile halı var


Hangi dönemde işleriniz yoluna girdi ve altın çağınızı yaşadınız?
Altın çağımı yaklaşık on iki sene önce yaşadım. Dünyanın her yerinden müşterilerim vardı. Amerikan senatosunda ‘Türk halıcılığında bir kadın’ diye bahsedildim. Çok önemli insanlar ve çok büyük sanatçılar halılarımdan aldı.

En enteresan müşteriniz kimdi?
ABD başkanlarından pek çok parlamentere kadar dünyanın farklı ülkelerinden müşterilerim oldu. Fakat Nureyev benim en enteresan müşterimdi. Halıların en altında ucu küçücük görünen halıları seçip onları incelemek isterdi. Ve hep seçtiği halı benim en değerli, en kıymetli halım olurdu çok şaşırırdım.

Bu zamana kadar gördüğünüz en pahalı halının fiyatı nedir?
Çeşitlere göre değişiyor bu fiyatlar aslında. 500 bin dolardan 1,5 milyon dolara kadar halı var. Çok yüksek rakamlar da olsa halı sanatı bu fiyatları hak eder. Hatta belki çok daha fazla rakamlar bile bir emeğin değerini karşılayamaz.

İpek bir halıda ne kadar ilmek varsa halı o kadar iyidir

İyi halıyı nasıl anlarsınız?İki çeşit halı vardır. Bazı halıların arkasına bakmalısınız. Ne kadar ilmek varsa o kadar iyidir çünkü bu pamuktan veya ipekten yapıldığını gösterir. Anadolu halılarına baktığınızda ise çok ilmek göremezsiniz ama yünleri çok değerlidir. Bu yüzden Anadolu halılarında önemli olan ilmek değil, kullanılan malzeme kalitesidir, mesela rengi hiç solmayan kök boya kullanırlar.
n Halı ile kilimin farkı nedir?
Halı düğümle yapılır ve üzerinde hav denilen şey vardır. Kilim ise düz dokuma yapılır.

Ne kadar zamanda halıcılıkta iyi noktaya geldiniz?
Kadın olmamın büyük avantajı vardı. Köy halkı çok sevdi. İlk mal getirmeye başladıklarında babamın yanında çalıştığımı düşündüler. “Beni mahcup etmeyin, babam benimle övünsün” dedim. Hakikaten bana en güzel halıları getirdiler. Bu da beni bu piyasada iyi hale getirdi.