"Türkiye Yaşlıda Uygunsuz İlaç Kullanım Kriterleri" oluşturuldu

AA |  17 Mayıs 2021 Pazartesi - 17:14 | Son Güncelleme : 17 05 2021 - 17:27

Akademik Geriatri Derneğinin Akılcı İlaç Çalışma grubundaki geriatri hekimlerinin önderliğinde Türkiye'de alanında uzman ve yaşlı hasta konusunda deneyimli öğretim üyelerinin katılımıyla "Türkiye Yaşlıda Uygunsuz İlaç Kullanım Kriterleri" oluşturuldu.


Dernek Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Gülistan Bahat Öztürk, yaptığı  yazılı açıklamada, yaşlıların mevcut çok sayıda hastalıkları nedeniyle genellikle  çok sayıda ilaç kullandığını, sürekli olarak günde 4 veya 5'ten fazla ilaç  kullanımının "polifarmasi" olarak adlandırıldığını ve ileri yaştaki bireylerde  çok sayıda ilaç kullanmanın yanında "uygun olmayan" ilaçların kullanımının da sık  görüldüğünü anlattı.
 
Yaşlanmayla vücutta ortaya çıkan değişiklikler nedeniyle yaşlı  bireylerin ilaç yan etkilerine karşı daha duyarlı olduğuna değinen Öztürk, şöyle  devam etti:
"Vücuttaki su oranının azalması, kas kütlesinin azalması, yağ oranının  artması, böbrek fonksiyonlarının azalması gibi fizyolojik değişikliklerin yanı  sıra ileri yaşta sıklıkla gördüğümüz düşme, denge kaybı, beslenme yetersizliği,  sarkopeni dediğimiz kas kuvvetinde ve kütlesindeki azalma, idrar kaçırma ve  unutkanlık gibi 'geriatrik sendromların' varlığı yaşlı bireyleri ilaç yan  etkileri hususunda daha hassas hale getirmektedir. Hastada ortaya çıkan bir ilaç  yan etkisinin yaşlı bireylerde yeni bir hastalık gibi düşünülerek bir başka  ilacın kullanımına başlanmakta, bu kez de bu ilaca bağlı bir yan etki ortaya  çıkmaktadır; bu duruma 'reçete kaskadı' denilmektedir. Yaşlı bireylerde  unutkanlık, sosyal desteğin azlığı gibi bir takım sorunlar sebebiyle ilaç  kullanımına uyum da daha az olabilmektedir. Bu nedenle mümkün olan en az sayıda  ilacın kullanılması yaşlı bireyler için uygun bir yaklaşım olacaktır. Yaşlı  bireylerde uygun olmayan ilaç kullanımının yanı sıra kullanılması faydalı olduğu  halde kullanılmayan ilaçlar olduğunu da sıklıkla görmekteyiz. Yani yaşlı  bireylerde uygun ilaç seçimi ve ilaç tedavilerinin düzenlenmesi önemli bir  konudur."
 
Öztürk, söz konusu gerekçeler nedeniyle Türkiye'de sağlık  çalışanlarına yol gösterecek akılcı ilaç kullanım rehberi ihtiyacı doğduğuna  işaret ederek, şunları kaydetti:
"Geçen yıl Akademik Geriatri Derneğinin Akılcı İlaç Çalışma grubundaki  geriatri hekimlerinin önderliğinde Türkiye'de alanında uzman ve yaşlı hasta  konusunda deneyimli öğretim üyelerinin geniş katılımıyla (12 ayrı ana dal ve 5  ayrı iç hastalıkları yan dallarından toplamda 49 danışman öğretim üyesi ve 23  çalışma grubu öğretim üyesi) Türkiye Yaşlıda Uygunsuz İlaç Kullanım Kriterleri  (Turkish Inappropriate Medication Use in the Elderly; TIME Kriterleri)  oluşturulmuştur."
 
TIME kriterlerinin bölümlerini "yaşlı bireylerde kullanılmaması veya  dikkatli kullanılması gereken ilaçlar (TIME to STOP)" ve "yaşlı bireylerde  kullanılmasının faydalı olduğu ilaçlar (TIME to START)" şeklinde sıralayan  Öztürk, Almanya, İsrail, İspanya, İngiltere, İtalya, Belçika, Çek Cumhuriyeti ve  Hollanda'dan bir öğretim üyesi grubunun, TIME kriterlerinin uluslararası  geçerliliğini gösterdiğini ve Drugs and Aging dergisinde bilim dünyasına  sunulduğunu aktardı.
 
"Tamamıyla sağlık çalışanlarının kullanımı için hazırlanmıştır"
Öztürk, kriterlerin mobil uygulama olarak da hazırlandığını  belirterek, şu bilgileri verdi:
"TIME kriterleri tamamıyla sağlık çalışanlarının kullanımı için  hazırlanmıştır. Şu nokta unutulmamalıdır, tedavi için ilaç seçiminde karar  sorumlu hekime aittir, hekim seçtiği ilacın etkisi ve yan etkisi konusunda hasta  ve yakınlarını bilgilendirir. Bu kriter seti hekim ve sağlık çalışanlarına  yardımcı olmak üzere hazırlanmıştır. İlaçlar hastalıkların tedavisi amacıyla  dışardan verilen maddelerdir ve istenmeyen etkilerinin olması doğaldır. İlacın  etki ve yan etkilerini bilerek hastalar takip edilmelidir. Yaşlı hasta ve  yakınlarının kullandıkları ilaçları TIME kriterleri yardımıyla hekimleriyle  birlikte gözden geçirmeleri yararlı olacaktır. Hekiminden habersiz olarak ilaç  başlamak veya kullandığı ilacı kesmek tehlikeli olabilir, hastalarımız ve  yakınları bu konunun bilincinde olmalıdır.
 
TIME kriterleri hekimlerin başvurabilecekleri bir kaynak olarak  hizmetlerine sunulmuştur. Tamamen ileri yaştaki bireylerin sağlık durumları ve  özellikleri göz önünde bulundurularak hazırlanmıştır. TIME kriterleri  rehberliğinde tedavisi düzenlenen veya gözden geçirilen ileri yaştaki bireylerin  günlük hayatta sıkça karşılaşmış oldukları ve fark edilmeyen ilaç yan etkilerin  azalacaktır. Böylelikle yaşlı bireylerin hayat kaliteleri artacak, uygunsuz ilaç  kullanımının yol açmış olabileceği unutkanlık, düşmeler, kırıklar, idrar kaçırma,  kabızlık gibi çeşitli yan etkileri mümkün olan en düşük seviyeye inecek, yan  etkilere bağlı muhtemel hastane yatışları ve sağlık giderleri azalacaktır."
 

ETİKETLER

yaşlı ilaç kriter