Hükümeti, YÖK’ü, Başbakan’ı, AK Parti’lileri protesto eden öğrencilerin yumurtalı eylemleri ve buna engel olmak isteyen polisin öğrencilere biber gazlı sert müdahalesi geride bıraktığımız haftanın en çok konuşulan konulardan biriydi. Korumaların artık yanlarında şemsiye de bulundurmalarına yol açan yumurtalı protesto gösterileri, Başbakan başta olmak üzere hükümet ve AK Parti yöneticilerinin tepkisini çekse de bitecek gibi görünmüyor...

Yumurta

Yumurtanın gücü!

Protestocu; öğrenci, memur, işçi, sivil toplum üyeleri... Protesto edilen; Başbakan, bakan, siyasi parti temsilcisi, yazar... Mekan; Açık alan, toplantı salonu... Yer, zaman, “hedef”, protestocu farklı olsa da kullanılan “silah” hep aynı: Yumurta... Eylemcilerin “vazgeçilmezi”, protestoların “en etkili silahı”... Fiyatı uygun, yararları fazla, etkisi çok olduğu için midir bilinmez ama özellikle son dönem protestolarda yumurta fırlatılıyor protesto edilen kişiye... Ama bu durum sadece Türkiye için geçerli değil, Avrupa ülkelerinde, ABD’de de yumurta protestoların gözdesi... Blair, Sarkozy de yumurtadan nasibini alan isimlerden, eski CHP Genel Başkanı Deniz Baykal, AK Parti’li Burhan Kuzu da...

Eskiden de vardı

Anneler eskiden çocuklara kızdığında terlik fırlatıldı. Zamanla bu “gelenek” kayboldu... Ama Iraklı muhabir Muntadhar Al-Zaidi’nin Bush’un başına ayakkabı fırlatması sonrasında, protestolarda ayakkabı fırlatmak yeniden “in” oldu.
Kızgın olunan kişinin başına
bir şeyler fırlatmanın geçmişi oldukça eski... Ortaçağ Avrupa’sında adi suçlular kent merkezinde teşhir edilir, gelen geçen de onların başına ya çürük yumurta ya da domates gibi sebzeler atardı. Zaman içinde bu durum tarihe gömüldü... Ama hâlâ devam eden bir “gelenek” var, birinin başına birşey fırlatmak, hakaret ve protesto anlamı taşıyor...



“Kollektif yumurta şenliği”

Geçen haftanın en çok konuşulan yumurtalı protesto gösterisi, A.Ü Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde yaşandı. “Türkiye’de Anayasa” konulu konferansa, “protesto gösterisi olabilir” uyarılarına rağmen gelen TBMM Anayasa Komisyonu Başkanı AK Part’li Burhan Kuzu, Siyasal Bilgiler Fakültesi (SBF)öğrencilerinin yumurtalı protestosuna uğradı. Kollektif Yumurta Şenliğine Hoş Geldiniz” yazılı pankart açan öğrencilerin yumurtalı protestosu dakikalarca sürdü. Şemsiyelerin altında bekleyen Kuzu’nun bu duruma oldukça sinirlendiği, “O yumurtaları bana atacaklarına yeselerdi, kafaları daha fazla çalışırdı” dediği görüldü. Kuzu öğrenciler için ise “Beyinsiz” dedi. Burhan Kuzu öğrencileri “Ergenekoncu” olmakla da itham etti. Başbakan Erdoğan ise, protestocuları, “Son derece çapsız, seviyesiz” olarak nitelendirdi ve “illegal tipler” sözcüğünü kullandı.

“İsyanın simgesi” yumurta

Ses getiren yumurtalı protesto gösterilerinin bir diğeri, geçen ay Eskişehir’de yaşandı. Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim Kılıç, 26 Kasım’da Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi tarafından düzenlenen sempozyumda konuşurken, 1’i kız 3 öğrenci tarafından yumurtalı protestoya uğradı. Öğrenciler, “Yargı reformundan bahsediyorsunuz. Üniversite öğrencileri tutuklanıp cezaevine gönderiliyor” diyerek, ceplerindeki yumurtaları Kılıç’a fırlattılar. Korumaların önünde “canlı kalkan” olduğu Kılıç’a yumurtalar isabet etmedi, ama bu durum öğrencilerin karga tulumba salondan dışarı çıkarılıp, gözaltına alınmalarına engel olmadı...
Üzerleri aranarak salona alınan öğrenciler, yumurtaları “üniversiteli yaratılcılığı” ile içeri soktuklarını söylediler. Ama, “İleride yine lazım olabilir” diyerek, tekniği söylemediler.
İ.Ü. 18 öğrencinin 15 ay hapis cezası almasını protesto eden öğrenciler, yumurta atmalarının nedenini ise şöyle anlattılar: Üniversitelerde bizim düşüncelerimizi özgürce söyleyebildiğimiz platformlar oluşturulmuyor. Bu yüzden yumurtalı eylemlere başvuruyoruz. Konuşturulmadığımız zaman yumurta atmakla pek çok şey ifade edebiliyoruz... Amacımız; yumurtayı isyanın simgesi haline getirmek.”

Biber gazı

Güney Amerika’nın acısı

Gelelim, protestocuların “korkulu rüyası”, polisin eylemlerdeki “vazgeçilmezi” biber gazına...
Göz yaşartıcı bu spreyler, “Oleoresin Capsicum” gazından oluşuyor. Bu gaz, eczacılıkta da kullanılan “Şili Biberi” adlı bitkinin bir dizi işleme tabi tutulması sonucu elde ediliyor. Şili Biberi, en acı biberlerden biri. Rafine edilmemiş şekliyle biber, doğal bir kimyasal silah olarak yüzlerce yıldır kullanılıyor. Yüzlerce yıl önce Çinliler’in toz biberi bir karışım haline getirerek düşmanların gözüne sıktıkları biliniyor.



Bibere karşı limon

İlk olarak 1871 yılında üretilen göz yaşartıcı maddelerin spey halinde yaygın olarak kullanılmaya başlaması ise, 1990’lı yıllara rastlıyor. Türkiye’de polisin, eylemlerde “savunma” amaçlı biber gazı kullanması da 90’lı yılların sonunda başlıyor...
Biber gazının eylemlerde polis tarafından kullanılması nedeniyle, “protestocular” gazın etkisini azaltmak amacıyla yanlarında limonlarla meydanlara geliyor. Zira biber gazı sadece temasla değil, solumakla da etkisini gösteriyor. Gözlerde yanma, ağızda acı bir tada sebep olan gaz, yüzün ya da gözlerin suyla yıkanması halinde geçmiyor, yakıcı etkisini sürdürüyor. Bu yüzden acıyı dindirmek
için limon devreye giriyor.
Gazın etkisi ortalama 1-2 saat sürüyor.

Domates pahalıydı yumurta attık

Öğrenciler domates pahalı olduğu için yumurta tercih ettiklerini söylese de, rektörlerle Dolmabahçe’deki görüşmesi öğrenciler tarafından protesto edilen Başbakan Erdoğan, yumurtalı eyleme tepki gösterirken, “Bazı gençler gelmişler herhalde paraları var, yumurtaları almışlar, o yumurtaları buraya doğru atmışlar” dedi.

Yumurta mağdurlarından bazıları

* ÖSYM’nin eski Başkanı Prof. Ünal Yarımağan, Temmuz ayında Maltepe Üniversitesi Kayışdağı yerleşkesinde düzenlenen konferans sırasında yumurtalı protestoya uğradı. Yarımağan yumurtalardan kaçarak kurtuldu.

* Tekel işçileri, Tek Gıda İş Sendikası’na yumurta atarak, sendika başkanını protesto etti.

* Antalya limanı açıklarına demirleyen ABD donanmasına ait uçak gemisi Eisenhower’in personeli bir grup gencin yumurtalı saldırısına uğradı.

* Bir grup Alevi, Mehmet Ali Erbil’i gazete binası önünde binaya yumurta atarak protesto etti.

* CHP İl Kongresine katılmak için Van’a giden dönemin CHP Genel Başkanı Deniz Baykal, seçim otobüsü ile kongrenin yapıldığı salona giderken bir grup tarafından otobüse yumurta atılarak protesto edildi.

* Dönemin CHP İstanbul İl Başkanı Berhan Şimşek, Gülsuyu mitinginde 50 kişilik bir grup tarafından yumurta atılarak protesto edildi.

* Erdoğan’ın rektörlerle buluşmasını protesto eden öğrenciler, Dolmabahçe’deki Başbakanlık Ofisi önünde polis engeline takıldı. Başbakanlık ofisi önünde yumurtalı protesto gösterisi yapmak isteyen öğrencilere polis izin vermedi. Ofisin önüne gidemeyen eylemciler, yumurtaları yola fırlattılar.

* A.Ü’nde bir konferansa katılan Devlet Bakanı ve Başmüzakereci Egemen Bağış, “Türban neyi örtüyor” yazılı pankartlar taşıyan bir grup öğrencinin yumurtalı protestosuna maruz kaldı. Yumurtalardan biri Bağış’ın başına isabet etti.

Türk malı biber gazı kullanılacak

Eylemci öğrenciler, memurlar, işçiler, hatta bazı milletvekillerinin de etkisini yakından bildikleri biber gazı, son 13 yıldır ABD ve Brezilya’dan ithal ediliyor. Ancak yakın zaman öncesinde artık biber gazının ithal edilmemesi, Türk malı biber gazı kullanılması yönünde karar alındı. Yani artık toplumsal olaylarda kullanmak üzere yılda ortalama 70 bin biber gazı bombası ve spreyi ithal ettiği belirtilen Emniyet Genel Müdürlüğü, “Yerli malı” kullanacak. Bu konuda Emniyet ile MKE arasında anlaşma sağlandı; formül için ise TÜBİTAK devreye girdi.

İnternetten satılıyor

“Kendinizi en kolay şekilde koruyabileceğiniz savunma silahınız” denilen biber gazı, şu sözlerle satışa sunuluyor: “Gaspçıya, tecavüzcüye, apaçilere aman vermeyin. Ailenizin, eşinizin, dostunuzun ve kendi hayatınıza değer verin. İnsanlıktan nasibini almamış insancıklara boyun eğmeyin. Biber gazı ile artık Uzakdoğu dövüş teknikleri için kursa gitmeye gerek yok.”
Sözkonusu sitelerde biber gazının “sadece hayati tehlike varsa kullanılması” belirtiliyor.