Kamu kurumlarındaki tek kadın tepe yöneticisi olan SGK Başkanı Yadigar Gökalp İlhan, ‘mobbing’e yani bezdiriye savaş açtı. SGK Başkanı İlhan, ilk defa bir kamu yöneticisi olarak açıkça mobbingi dile getirdi. Hatta kendisinin de geçmişte mobbing mağduru olduğunu belirterek mobbing de yaşanan sıkıntının ne olduğunu iyi bildiğini açıkladı. Bu zamana kadar mobbing hem özel sektörde hem de kamu da yok sayılmakta, sanki çalışana yapılan baskı, ayrımcılık gibi mobbing uygulamaları görev gereği yapılıyormuş gibi gösteriliyordu.

Mobbing nedir?

Mobbing ya da bezdiri; psikolojik şiddet, baskı, kuşatma, taciz , rahatsız etme veya sıkıntı vermektir. Çalışana bu yolla mesleki yeterlilik gibi konularda küçük düşürmeler yaşatılır, eşit davranma ilkesine aykırı hareketler yapılır, kişi utanacağı bir tutum içine sokulur, itibar zedeleyici davranışlara maruz bırakılır vs. Genel olarak mobbing ile çalışanın sosyal statüsü zedelenir, toplumda istenmeyen adam olgusu oluşturularak dışlanır, güven duygusunu yitirir, depresif haller başlar ve çalışan psikolojik olarak yıpranır.

Mobbingin yapılmasının nedenleri özel sektörde farklı kamu da farklıdır. Özel sektörde; mobbing uygulayan işverenler, iş kanunlarının işçiyi koruyan tazminat ve işe iade hükümlerinden kurtulmak ve işçiyi istifaya zorlamak için uygular ve bu süreçte mobbinge maruz kalan işçi çoğu zaman psikolojik açıdan ciddi zararlar görerek istifa edip ayrılır. Kamudaki iş güvencesi özele göre daha sağlam olduğu için mobbing nedeni; şahsi sorunlar olabilir, rekabet unsuru olabilir, sadist olabilir, vs. Kamuda da sürecin sonunda maksat çalışanın kariyerinden vazgeçmesi veya işten ayrılmasıdır ama bu o kadar kolay olmaz.

İşyerinde psikolojik taciz suç olmalı

SGK’nın ALO 170 verilerine göre, toplam 6 bin 857 adet mobbing başvurusu yapılmış. Ve ne yazık ki bu başvuruların büyük çoğunluğu kamudan geliyor. ‘Kamu da mobbing çok uygulanmaktadır’ diyebiliriz ama aynı zamanda konunun çok bilinmemesinden de kaynaklanmaktadır. Diğer türlü özel sektörde de yaşanmaktadır.

İşyerlerinde ‘Psikolojik Tacizin (mobbing) Önlenmesi’ hakkındaki Başbakanlık genelgesi ile konunun önemi vurgulanmıştı. Ancak daha iyi anlaşılabilmesi için mobbing suçunun yasal suç olması, gerekirse çalışma mevzuatı içinde tanımlanması ve özel cezai yaptırımlara tabi olması gerekiyor. Mobbing ile ilgili bilgilendirme toplantıları, kamu spotları yapılmalı. Ayrıca SGK Başkanı İlhan’ın mobbinge karşı hassasiyeti bütün kamu yöneticilerinde olmalı.

Mobbinge uğrayan çalışan ne yapmalı?

Mobbinge maruz kalınması halinde öncelikle bu tutumun durdurulması için gerekli işlemlerde bulunmak gerekir. Mobbing uygulayan kişinin varsa üst amirine durum şikayet ile bildirilmekte yarar var. Bu belki mobbingin durdurulması için çözüm olmayabilir ama daha sonraki yapılacak hukuki mücadelede elinizi kuvvetlendirecektir. Gelelim hukuki işlemlere...

Özel sektörde öncelikle; İş Sözleşmesi’ni haklı nedene dayanarak feshedebilir, kıdem tazminatını ve yapılan ayrımcılıktan, eşit davranma ilkesine aykırılıktan dolayı 4 aya kadar ücreti tutarındaki ayrımcılık tazminatını alınabilir. Bunun haricinde mobbing sonucu mobbing yapan yöneticiyi dava edebilir ve manevi zararlardan dolayı manevi tazminat talebinde bulunabilir. Yine davada kötü niyet tazminatı da talep edilebilir.

Kamuda ise kanuni hakları kullanmak veya şikayet mekanizmasını harekete geçirmek daha kolay olduğu için mobbingin şikayeti ile yaşadığınız sorunu üst mercilere ileterek açılacak soruşturmalarda sonuç elde etmeye çalışabilirsiniz.

<

b>Emekli olamayan ödediği primi geri alır

SORU: Annem 1965 doğumlu ve 2009 yılında isteğe bağlı sigortalısı oldu. O tarihten itibaren kendisi adına prim ödüyoruz. Ancak öğrendiğimiz kadarıyla kısa vadede emekli olma imkanı yokmuş. Bu durumda ödediğimiz primleri geri alabilir miyiz? (Tülay Ergin)

CEVAP: Anneniz 2009’da sigortalı olduğu için en erken 5 bin 400 gün prim ödemek suretiyle emekli olabilir. O da 15 yıla tekabül eder. Bu şartlarda emekli olamayacağını düşünüyorsa ödenilen primlerin iadesi istenebilir.

Buna kanunda ‘Toptan Ödeme’ denir. Bunun için annenizin 58 yaşına gelmesi gerekir. Çünkü kanunda yaşlılık aylığı bağlanması için gerekli yaş şartını doldurduğu halde malûllük ve yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanamayan sigortalıya, yazılı istek tarihine kadar geçen yıllar için, her yılın gerçekleşen güncelleme katsayısı ile güncellenerek toptan ödeme şeklinde verileceği belirtilmektedir. Anneniz 58 yaşında emekli olacağı için toptan ödemeyi 58 yaşına geldiğinde alır.