Okurlarımızdan Mali Müşavir Ertuğrul Bey bazı mükelleflerinin Ramazan ayında oruç tutan işçilerinin daha rahat çalışabilmesi için mesai saatlerini gece süresine çekmek istediklerini, bu şekilde bir değişikliğin kanun açısından uygun olup olmadığını soruyor. Evet. Ramazan ayındayız ve yaz sıcaklarında oruç tutmanın, bilhassa çalışırken oruç tutmanın zorluğu malum. Bu zorlukta işçilerine rahat çalışma ortamı hazırlamak isteyen işverenin okurumuz Ertuğrul Bey’in uygulamak istediği Ramazan ayı boyunca mesai saatlerinde düzenleme yapmasında işçi ve işveren anlaşmaya varması halinde anunen bir sakınca bulunmuyor.
Hatta bilhassa güneydeki bazı illerde belediye, il özel idaresine ait yol yapımı, inşaat vs. gibi ciddi bedeni gücün gerektiği kamu işyerlerinde dahi bu şekilde bir uygulamanın yapıldığı da medyada yer almıştı. Ancak mesai saatlerinde değişiklik yapılmasında sakınca olmasa da, mesai saatlerinin gece çalışma süresi içine alınması halinde gece çalışma ile ilgili hükümlere dikkat edilmesi gerektiği üzerinde durmak gerek.
Gece çalışması nedir?
Gece çalışması, sağlık, aile ilişkisi, sosyal ilişkiler açısından, gündüz çalışmasına göre tercih edilmeyen bir çalışma türüdür. İş Kanunu’nun 69’uncu Maddesi’nde, çalışma hayatında gece, ‘Çalışma hayatında gece en geç saat 20.00’de başlayarak en erken saat 06.00’ ya kadar geçen ve herhalde en fazla 11 saat süren dönemdir’ diye tanımlanır.
Örnek vermek gerekirse, 17:00-02:00 veya 24:00-09:00 saatleri arasındaki mesai gece çalışması sayılırken; 14:00-23:00 veya 03:00-12:00 saatleri arasında yapılan bir çalışma, gece çalışması sayılmaz. Ancak hemen belirtmek gerekirse; İş Kanunu Maddde 69/3 te; ‘İşçilerin gece çalışmaları 7.5 saati geçemez’ denildiğinden, gece işinde günlük çalışma süresi azami 7.5 saatle sınırlanmaktadır. Bununla birlikte; gece çalışmasında fazla çalışma yapılamaz.
Gece çalıştırma yasağı
Mesleki ve fizyolojik risklere ortam hazırlaması, işçinin sağlığını bozması, aile başta olmak üzere sosyal çevreden kopmaya yol açması, kişiliğin oluşumu ve gelişimini olumsuz etkilemesi gibi nedenlerle 18 yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin sanayie ait işlerde gece çalıştırılması İş Kanunu Madde 73’le yasaklanmıştır. Maddenin devamında ise “18 yaşını doldurmuş kadın işçilerin gece postalarında çalıştırılmasına ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığı’nın görüşü alınarak, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nca hazırlanacak bir yönetmelikte gösterilir’ denilmiştir. Böylece 18 yaşını doldurmuş kadın işçilerin de, gece çalıştırılması için özel düzenlemeler öngörülmüştür. Buna göre; kadın işçiler için çalışması ile ilgili Kadın İşçilerin Gece Postalarında Çalıştırılma Koşulları Hakkında Yönetmelik yayınlanmıştır. Bununla birlikte; sanaiye ait olmayan işlerde, 18 yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçilerin gece çalıştırılması yasak değildir. Bu sınırlamalar çerçevesinde;
1- İşe başlamadan önce, çalışmaya engel bir durumunun olmadığına dair sağlık raporu alınacak.
2- Çalıştırılacak işçilerin isim listesi, bölge çalışma müdürlüğüne bildirilecek.
3- Her ne şekilde olursa olsun, 7.5 saatten fazla çalıştırılamayacaklar.
Yağa aykırılık
Gece çalışma ile ilgili aksi davranış için İş Kanunu Madde 104 cezai yaptırım getirmiştir. 104’üncü Madde’de ‘Geceleri 7.5 saatten fazla çalıştıran, işveren veya işveren vekiline 500 milyon lira’ idari para cezası ile bu buyuruculuk kuvvetlendirilmiştir. Kanunun 500 milyon ibaresi şu anda metinde değiştirilmese de miktar değiştirilmiştir. Yeniden değerlendirilmiş miktar şu an için 714 TL olmuştur.
Zamlı ücret ödenir mi?
Gece çalışması için özel bir ücret sistemi öngörülmemiştir. Ancak, uygulamada gece çalışması için, ‘gece primi’, ‘gece zammı’ ve ‘vardiya zammı’ ve benzeri isimlerle çeşitli ödemelere rastlanılmaktadır. Bu bağlamda işyeri uygulaması, iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmeleriyle gece çalışması için ek ödeme öngörülmesi mümkündür.
15 yıl 3 bin 600 güne göre Kıdem Tazminatı
SORU: 1993 yılında sigortam başladı ve 3 bin 600 gün çalışma süresini tamamladım. Kendi isteğimle işten ayrılma durumunda Kıdem Tazminatı’mı işverenden talep edebilmem için istifa dilekçemi nasıl oluşturmam gerekiyor. (Erkut Sarac)
CEVAP: 15 yıl 3 bin 600 gün şartına göre Kıdem Tazminatı alınması uygulaması, Kıdem Tazminatı’nın düzenlendiği 1475 sayılı Kanunun 14’üncü Maddesi’ndeki (g) bendinden kaynaklanmaktadır. Buna göre; “g) Sosyal Sigorta Yasaları’nda değişiklik yapan 4447 sayılı Yasa ile getirilen bir hükümle, 506 sayılı Kanunun 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (a) ve (b) alt bentlerinde öngörülen yaşlar dışında kalan diğer şartları veya aynı kanunun geçici 81. maddesine göre yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayarak kendi istekleri ile işten ayrılmaları nedeniyle...” işçiye Kıdem Tazminatı ödenir.
Emeklilik için yaş şartı dışındaki şartları taşıdığını gösterir yazıyı ilgili sosyal güvenlik il/merkez müdürlüğünden alınması ve işverene bu şartı sağladığı için işten ayrıldığını bildirmesi halinde işçi Kıdem Tazminatı’nı hak eder.
Bu açıklama doğrultusunda işvereninize Kıdem Tazminatı’nı hak ettiğinizi gösterir yazıyı ekine koyduğunuz ve “Ekteki belgeye göre emeklilik için yaş hariç diğer şartları sağladığım için 1475 sayılı Kanunun 14’üncü Maddesi g bendine göre Kıdem Tazminatımı talep ediyorum” şeklindeki dilekçenizle başvurmanız halinde Kıdem Tazminatı’nızı alabilirsiniz.
SGK’da rotasyon
Kırklareli’nden Ağrı’ya Urfa’dan Trabzon’a kadar yaklaşık 40 ilde SGK il müdürlerinde yer değişikliği yapıldı. Bu değişikliklerde Kocaeli İl Müdür Yardımcısı Zekai Kalay Hatay İl Müdürlüğü’ne, İstanbul İl Müdür Yardımcısı Mehmet Kara, Urfa İl Müdürlüğü’ne atandı. Bu rotasyonun kendilerine ve kuruma hayırlı olmasını dilerim.
