SGK, bilhassa sayın Fatih Acar’ın ikinci başkanlığı döneminden itibaren kayıt dışı istihdamla ilgili mücadelede işverenleri panel, özel toplantı, TV programları vs. ile önce uyarıyor ve sonra risk analizleri yaparak denetlemeler yapıyor. Bu mücadelede birçok radardan faydalanıyor. Radarların arttırılması için Gelir İdaresi Başkanlığı başta olmak üzere kurum ve kuruluşlarla bilgi paylaşımı çalışmaları devam ettiriliyor. Bu işi sıkı tutuyor zira kayıt içine alınacak her yüzde 1’lik oran bütçeye 600-700 milyon lira ek katkı sağlıyor.

Meslek kodu uygulaması da kayıt dışı istihdamla mücadele yollarından biri olarak 2012 yılı kasım ayından beridir uygulanıyor.

Meslek kodu uygulaması, çalışan işçilerin ücretlerinin SGK’ya bildirilirken yaptıkları mesleklere göre uygun olarak bildirilmesini sağlayacak bir uygulama.

Kasım/2012 dönemine ilişkin düzenlenen aylık prim ve hizmet belgesinden başlanılarak işverenler tarafından verilecek olan aylık prim ve hizmet belgelerinde, sigortalılara ilişkin meslek kodlarının girilmesi uygulaması başlatıldı. 5 bin 200 meslek grubu belirlendi. Sigortalıların çalıştıkları işlere göre meslek kodları ile bildirimleri yapılmaya başlandı.

SGK’nın bu uygulamadaki amacı, mesleklere göre yeni bir asgari ücret belirlemek değil. Asgari ücret 4857 sayılı Kanun çerçevesinde komisyon tarafından belirlenir ve bütün sektörler için geçerlidir. Yani SGK’nın mesleklere göre asgari ücret belirleme gibi böyle bir yetkisi yok.

SGK, meslek kodu uygulaması ile serbest piyasa koşullarında işçiye ödenen ücret ne ise onun üzerinden, gerçek ücret üzerinden kendisine bildirilmesini istiyor.

SGK uygulamaya Kasım 2012’de başladı ve şu an tek tek işyerlerini teknolojik verilerle gözlemliyor. Örneğin; meslek kodu uygulamasına rağmen hâlâ çalıştırdığı doktorunu asgari ücret veya düşük ücretten bildiren özel hastane olup olmadığına bakıyor. Bütün veriler SGK’da birikiyor. Değerlendirme Mart ayı sonuna kadar yapılacak ve sigortalının çalıştığı mesleğe uygun sigorta primine esas kazancı bildirmeyen işverenlere Nisan ayı başından itibaren denetim, teftiş vs. ile hesap sorulacak. Hesap ağır olabilir.

Ağır cezalarla karşılaşmamak için meslek kodu uygulaması amacına uygun davranarak çalışanların aldıkları gerçek ücret üzerinden bildirilmesine başlamadıysanız artık başlayın...

‘Çalışmıyorum, tarım SSK’lı olabilir miyim?’

SORU: Herhangi bir işte çalışmıyorum, sigortalılığım yok. Sinop’ta yaşıyorum. Tarım SSK’lı olabilir miyim? (Mevlüt Ateş)

CEVAP: Tarım SSK’lı düzenleyen 2926 sayılı kanun 5510 sayılı kanunla iptal edilmiş ve tarım SSK’lılık kaldırılmıştı. 6111 sayılı Kanun’un 5. Maddesi’yle kanuna 01.03.2011 tarihinden itibaren ek 5’inci Madde ilave edilmiş ve yeniden uygulanmasına başlanmıştır. Bu madde ile kamu idarelerinde tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz çalışanlar hariç olmak üzere tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz çalışanlar 4-1(a) (SSK’lı) kapsamında sigortalı sayılmıştır. Ek maddeye göre, tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz çalışıp 01.03.2011’den itibaren sigortalı olmak için müracaat edenlerin sigortalı sayılabilmesi için isteğe bağlı sigortalılık dahil hiçbir sigortalılığı olmaması, kendi sigortalılıklarından dolayı gelir veya aylık almaması, 18 yaşını doldurmuş olması gerekmektedir.

Bu şartları taşıyanlardan tarım işlerinde süreksiz çalışanlar ‘Tarım İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Çalışanlara Ait Giriş Bildirgesi’ni sürekli ikametlerinin bağlı bulunduğu muhtarlık ile ikamet ettikleri veya çalıştıkları il ya da ilçede bulunan tarım müdürlüklerine onaylatıp, sürekli ikametlerinin bağlı olduğu veya çalıştıkları sosyal güvenlik il/merkez müdürlüğüne müracaat edecek, sigortalılıkları da müracaat ettikleri tarih itibarıyla başlatılacaktır.

Orman köylüleri de bağlı bulunduğu muhtarlık ile sürekli ikametlerinin bulunduğu veya çalıştıkları yerin bağlı olduğu çevre ve orman il müdürlükleri ya da orman bölge müdürlüğü, işletme şeflikleri veya kalkındırma kooperatiflerine onaylatıp sürekli ikametlerinin bağlı olduğu sosyal güvenlik il/merkez müdürlüğüne müracaat ederek sigortalılıklarını başlatacaktır. İşin kooperatife ya da köy tüzel kişiliğine verilmesi halinde, sigortalılar, başvuru belgesiyle kooperatif ya da köy tüzel kişiliği ile Çevre ve Orman Bakanlığı’nın ilgili birimi arasında yapılan sözleşme ile kooperatif üyeleri ya da köy tüzel kişiliği çalıştırılacakların listesini, köylülerle yapılması halinde ise sözleşmeyi ekleyecek.

Kanunun ek 5. Maddesi’ne göre tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz çalışanlar için ay 30 gün, yıl ise 360 gün olarak dikkate alınacak. Ödeme 20 gün için yapılacak. 1/1/2013-30/6/2013 arasında ödenecek prim, 225.08 TL ile 1.463,01 TL arasında olacaktır.