TL'den altı sıfır atılmasının ilk somut örneğine bir lokantada rasladım. Herhalde sahibi sıfır bolluğundan çok bunalmış. Yılbaşını beklemeden menüdeki fiyatları YTL'ye dönüştürmüş.

Doğrusu ya, yemek isimlerinin karşısında 7 YTL, 11 YTL, 17 YTL gibi fiyatları görünce içim hoş oldu. Anlaşılan ben de yıllardır bol sıfırlardan fena halde sıkılmışım. Tek haneli, iki haneli, üç haneli fiyatlan özlemişim.

Uygulama her geçen gün yaygınlaşacaktır. Şu sıralarda sık sık paradan sıfır atma üstüne konferanslar düzenlendiğini görüyorum. Vatandaşlarla yüzyüze geldiğimizde en sık sorulan soruların başında gene YTL geliyor.

Zaman çabuk geçiyor. Göz açıp kapayıncaya kadar yeni yıla ulaşınz. İnsanlar iyi şeye çabuk alışır. Birkaç ay içinde milyonlu, milyarlı, trilyonlu, katrilyonlu eski paramızı tamamen unuturuz. Bir tarih sayfası daha kapanır.

Döviz yükselir mi?
İki konuda tedirginlik gözlüyoruz. İlki döviz kuru. Yüksek ve dalgalı enflasyon Türkiye'yi döviz kuru ile tanıştırdı. Büyük bir aşk doğdu. Vatandaş yıllardır döviz kuru ile yatıyor, döviz kuru ile kalkıyor. Ekonomi ve piyasa denince aklına öncelikle kur geliyor. Tedirginliğin nedenini anlamaya çalıştım. İkna edici cevaplar alamadım. Kurun 1.480.000 TL yerine 1.48 YTL şeklinde yazılmasının neden kuru değiştirebileceği açıklanmıyor.

En çok raslanan şöyle bir mantık: Fiyatlardan altı sıfır atılınca her şey çok ucuz gibi duracak. Bu psikoloji ile insanlar dükkanlara hücum edip ne bulurlarsa alacaklar. Dolayısı ile ithalat artacak. Kur yukarı oynayacak.

Mümkün mü? Teorik olarak iktisatta her şey mümkündür. Ama bu senaryonun gerçekleşmesi ihtimali çok düşük. Çünkü altı sıfır sadece mal ve hizmet fiyatlarından atılmıyor. Aynı zamanda gelirlerden de atılıyor. Dolayısı ile insanların reel gelirleri değişmiyor.

Anlatıyoruz ama tedirginlik devam ediyor. Neden? Vatandaşın geçmişte çok sayıda kötü deneyimi var. Yönetimler bu tür olaylardan yararlanıp yanlış işler yapmışlar. Vatandaş değişimden zarar görmüş. Şimdi tedbirli.

Enflasyon artar mı?
İkincisi enflasyondur. Üreticilerin paradan altı sıfır atılmasını fırsat bilip fiyatlarını yukarı çekmeleri bekleniyor. Bu olaya "yuvarlama" da deniyor. YTL'nin ekonomide yeni bir enflasyon dalgasına yol açacağı düşünülüyor.

İlginç bir kent efsanesi var. AB ülkelerinde euroya geçiş sırasında enflasyonun patladığına inanılıyor. Madem Almanya'da olmuş, bizde de olur deniyor. Olur mu? Oldu mu? Maalesef yerim kalmadı. Cevaplar sonraki yazılara kaldı.