YTL her geçen gün Türkiye'nin gündeminde daha fazla yer alıyor. Geçenlerde ilginç bir soru ile geldi. "Vadesi 2005te dolan çekler eski TL ile yazılmıştı. YTL'ye geçilmesi karışıklık yaratmaz mı?" Yaratmayacağını söyledim. Temel nedeni altı sıfır silinmesidir. İki para birimi arasında çok büyük fark vardır.

1 Ocak 2005'ten sonraki vadede 50 milyar TL'lik bir çekin değeri 50 bin YTL'dir. Banka karıştırsa bile ödeyemez. Çünkü 50 milyar YTL, Türkiye'nin en büyük bankasının bilanço toplamından fazladır. Örnekleri kolayca arttırabiliriz.

TL hâlâ "dandik" mi?
Son dönemde bana sık sorulan bir başka soru daha var. Sürekli okuyucularım hatırlayacak. TL için "dandik para" ifadesini ilk kez 1998 ilkbaharında kullanmıştım. Gerçekle uyuştuğu için insanlar da benimsedi. Akılda kaldı.

Neden dandik? Yüksek ve dalgalı enflasyon TLyi paranın üç temel fonksiyonunu yerine getiremez hale getirmişti. Hesap birimi ve değer saklama işlevleri kesinlikle dövize kaymıştı. Mübadele aracında zar zor dövizle rekabet ediyordu.

Şubat krizi sonrasında döviz kuru piyasaya bırakıldı. Kurda çok ciddi dalgalanmalar yaşandı. Aynı dönemde enflasyon hızlı düşüşe geçti. Üstüne, parite de doların aleyhine döndü. Vatandaşın TL'ye bakışı bu gelişmelerden etkilendi.

Haklı olarak bana soruyorlar. "Hocam, sizce TL hâlâ dandik para mı?" Eskisine kıyasla güvenilirliğinin daha yüksek olduğu açıktır. Ancak, vatandaşın hâlâ 40 küsür milyar dolar döviz mevduatı tuttuğunu da unutmayalım.

Sağlam parayı dandik yapmak çok kolaydır. Birkaç yıl, hatta yeterince uğraşılırsa birkaç ayda olur. Tersi, dandik parayı sağlam hale getirmek ise çok zordur. Yıllar yetmez, on yıllar gerekebilir.

YTL sağlam para mı?
Yüksek enflasyonun sona ermesi ile paradan sıfır atma arasındaki nedensellik ilişkisi olsa olsa ilkinden ikincisine doğru gider. Paradan sıfır atıldığı için enflasyon düşmez. Ama enflasyonun düşmesi paradan sıfır atmayı anlamlı hale getirebilir. Bu bakımdan YTL hayata şanslı bir para birimi olarak başlıyor. Birincisi, fiilen enflasyon denetim altına alındı. İkincisi çok daha önemli. Toplum ve siyasi sınıf yüksek enflasyonun getirdiği ekonomik, toplumsal ve siyasi bedeli kavradı.

YTL ile yüksek enflasyon yaşanması ihtimali düşüktür. Şu andaki eğilimler YTLye her geçen gün daha fazla güvenileceğine işaret ediyor. Ancak bunlar YTLye sağlam para diyebilmek için yeterli değildir.

Sağlam para için ne gerekir? Vatandaşın döviz tutmaktan vazgeçmesi gerekir. Yılların kötü deneyimlerinden sonra bunun çabuk gerçekleşeceğini sanmıyorum.