Makroekonomik göstergeler çok olumlu çıkıyor. Enflasyon ve faiz düşüyor. Bütçe Mayıs'ta fazla veriyor. Merkez Bankası'nın alımlarına rağmen kur kıpırdamıyor, ihracat ve turist sayısı artıyor. Tek olumsuz haber dış açıktan geliyor. Bu sükunet bize reel ekonomiye bakma fırsatını veriyor. Salı günü DiE'nin yeni yayınladığı yoksulluk çalışmasını tanıttık. Verilerden hareketle yoksulluğun profilini anlamaya çalıştık.

Maalesef bir de hata yapmışız. Toplamları 2002 yılı, alt dağılımları ise 2003 yılı için vermişiz. Okuyucularımdan anlam değiştirmeyen bu dikkatsizliğim için özür diliyorum.

Kır-kent, aile ve istihdam türü
Kısaca verileri tekrarlayalım. 2003 nüfusu 69.2 milyon. 19.5 milyonu (yüzde 28.2) yoksulluk sınırının altında. Kentlerde nüfus oranı yüzde 61, yoksulluk oranı yüzde 22. Kırsal kesimde nüfus oranı yüzde 39, yoksulluk oranı yüzde 37.

19.5 milyon yoksulun 13.8 milyonu (yüzde 71'i) 5 kişi ve daha kalabalık ailelerde yaşıyor. 5.6 milyonu (yüzde 29'u) bir işte çalışıyor. 13.9 milyonu (yüzde 71'i) çalışmıyor. Çalışanların 1.4 milyonu (yüzde 25'i) ücret karşılığı, geri kalan 4.2 milyonu (yüzde 75'i) kendi hesabına, ücretsiz aile işçisi ya da işveren olarak çalışıyor.

Yukarıda üç kriter kullandık: Kır-kent, aile büyüklüğü ve ücretli-ücretli olmayan. İki vatandaş alalım. Biri kırsal kesimde 5 kişiden büyük ailede yaşıyor ve ailesinde işçi ya da memur olarak çalışan yok. Diğeri kentte 5 kişiden küçük ailede yaşıyor ve ailesinde işçi ya da memur var.

Bence ayrıntılı olasılık hesaplarına hiç ihtiyaç yok. Durum açıkça ortada. İlk vatandaşın yoksulluk sınırı içinde kalması ikincisine kıyasla daha yüksek olduğu çıplak gözle de görülüyor. Ortalama yoksulun kırda oturduğunu, büyük ailede yaşadığını ve kendi hesabına çalıştığını zorlanmadan söyleyebiliriz.

Enflasyon, istihdam ve yoksulluk
Polemiğe açık ama hayati bir soru ile yola çıkalım. Bu veriler ışığında yoksulluğun temel nedeni düşük ücret midir yoksa yetersiz ücretli istihdam mıdır? Başka türlü de sorabiliriz. Bugünkü ücret düzeyinde ücretli istihdamda artış yoksul sayısını azaltır mı yoksa yükseltir mi?

Böylece uzun süredir savunduğum bir teze geldim. Türkiye'de gelir dağılımındaki bozuklukların ve yoksulluğun temel nedeni ekonominin yeterince ücretli istihdam yaratmama-sıdır. Bunun gerisinde ise yüksek enflasyon ve düşük büyüme hızlan vardır.

Olay sadece işsizlik değildir. Yüksek enflasyon- düşük büyüme milyonlarca vatandaşı iş bulamadığı için verimsiz yani çok az katma değer ve gelir üreten ekonomik faaliyetlere mahkum etmektedir. Velhasıl onlan yoksul bırakmaktadır.

Başka yapısal boyutlarına da bakarak bu önemli konuya devam edeceğim.