Geçen gün bir dikkatli bir okuyucumla tanıştım. Kriz sonrasında köşe yazılarımdan çok şey öğrendiğini ifade etti.

O arada Deniz Gökçe ve Ege Cansen'le birlikte NTV'de yaptığımız Ekodiyalog için iltifatkâr sözler söyledi. Sevinmedim desem yalan olur.

Ben de ekonomide istikrar için en çok neyi önemsediğini sordum. Hiç tereddüt etmeden "faiz-dışı fazla hedefinin tutturulması" dedi. Bütçede disiplin sağlanmadığı sürece Türkiye'nin düzlüğe çıkamayacağını özellikle vurguladı.

Kamuoyu ve piyasalarda maliye politikasına duyarlılığın artması kriz sonrası dönemin en belirgin özelliklerinden biridir. Fevkalâde önemli bir gelişmedir. IMF anlaşması sonrasında da istikrarın sürmesinin olmazsa olmaz önkoşuludur. Eninde sonunda hükümetler de bu noktaya geleceklerdir.

Haziran gerçekleşmesi
Gazetedeki tabloda 2002 ve 2003 yılı ocak-haziran dönemleri için altı aylık bütçe sayılan yer alıyor, ilk iki sütun cari fiyatlarla fiili gelir ve giderleri gösteriyor.

Sonraki iki sütunda gelir ve harcamalar Haziran 2003 fiyatları ile yeniden hesaplanıyor.

Onları karşılaştırarak ana kalemler itibariyle bütçe kalemlerinde reel değişimi buluyoruz. Dalgalı kur rejiminde bu yöntem dövizle (dolar yada euro) hesaplamaktan çok daha sağlıklıdır. Çünkü paritede ve TL değerindeki dalgalanmalardan etkilenmez.

Kısaca sayılara bakalım. Vergi gelirlerinde geçen yıla kıyasla yüzde 13 reel artış görülmektedir. Nedenini anlamak için halen litresi 1,30 dolar civarında dolaşan benzin fiyatına bakmak yeterlidir.

Diğer gelirlerdeki neredeyse yarı yarıya düşüş 2001'de büyük kârlar sağlayan Merkez Bankası'nın 2002'de kâr etmemesinden kaynaklanmaktadır.

Neticede yılın ilk yarısında bütçe gelirleri yüzde 3 azalmıştır.

Faiz-dışı harcamalarda görülen yüzde 6,3 reel artış kötü bir haberdir. AKP hükümetinin sıkı bütçe tahdidini algılamakta zorlandığının nihai işareti bu sayıdır. Harcamaları denetleyemeyen hükümet sonunda vergileri yükseltmek zorunda kalmaktadır.

Faiz-dışı fazla hedefi
Faiz-dışı harcama yüzde 6,3 artarken ek vergilere rağmen gelirler yüzde 3,1 düşünce, kaçınılmaz olarak faiz-dışı fazla geçen yıla kıyasla yüzde 25,4 azalmıştır.

İlk yarı sonuçları hükümetin bütçe disiplinine uymakta zorlandığı şeklinde kamuoyunda varolan görüşü haklı çıkartmaktadır.

Görüldüğü gibi, ekonomideki istikrarın sürmesi için hükümetin faiz-dışı harcamalardaki artışı denetim altına alması zorunludur. Vatandaş olayın farkındadır. Şimdi sıra hükümetin de sıkı bütçe tahdidinin gereklerini yerine getirmesindedir.