Temel makro değişkenler için sistematik tahminleri sadece yılbaşında açıklardık. Bu yıl bir yenilik yaptık. Yazın da vermeye başladık. Bunlara yıl ortası tahminleri dedik. İlk iki yazıda büyüme, enflasyon ve döviz kuruna baktık.

İlginç bir durum gözledik. Her üçünde de, gerçekleşme hem program hedeflerinden hem de piyasa beklentilerinden daha iyi gidiyor. Ekonomi karamsarları utandıran bir seyir izliyor.

Bugün dış dengeyi ele alacağız. Bir yandan hızlı büyüme, diğer yandan kurun yatay seyri, dış açık korkularını besliyor. Yayınlanan dış ticaret ve ödemeler dengesi sayıları da dış açıkta büyüme eğilimlerine işaret ediyor.

Neye bakacağız?
Kamuoyunda yaygın kanı Türkiye'nin büyük bir dış açık sorunu olduğudur. Her ay Devlet İstatistik Enstitüsü -DİE- tarafından yayınlanan dış ticaret verileri bu inancı sürekli besler.

Türkiye gerçekten büyük dış ticaret açıkları verir. Gerisinde ekonominin bazı yapısal özellikleri yatar. En önemlisi, başta turizm ve işçi dövizleri olmak üzere ekonominin hizmet ve faktör ihracatından döviz geliri elde etmesidir.

Olağan koşullarda, dış denge tüm döviz gelir ve giderlerini kapsayan cari işlemler hesabı ile izlenir. Cari işlemler açığı dış borçlanma ihtiyacını tekabül eder. Cari işlemler açığının milli gelire oranı önemli bir istikrar işareti kabul edilir.

2001 krizi sonrası gibi olağandışı dönemlerde, ödemeler dengesinin net hata noksan kalemi de devreye girer. Yerleşiklerin döviz/TL arasındaki pozisyon değiştirmeleri bu kaleme yansır. Bu durumda dış açık cari işlemler dengesi artı net hata noksan kalemi toplamı şeklinde tanımlanabilir.

Ne idi? Ne olur?
Geçen yıl tahminleri açıklarken bir hata yaptık. Sadece cari işlemler dengesi tahmini verdik. Net hata noksan kaleminden söz etmedik. Yani işleri karıştırdık. Bu yıl aynı hataya düşmüyoruz.

2003 yılında cari dengede 6.9 milyar açık, net hata noksan kaleminde 5 milyar dolar fazla oluştu. Yani dış açık 1.9 milyar dolarda kaldı. 2002'de dış açık 1.5 milyar dolar idi.

2004'de 60 milyar dolar ihracat, 93 milyar dolar ithalat, 33 milyar dolar dış ticaret açığı öngörüyoruz. Bavul, turizm, navlun, işçiler, faiz, vs. 23 milyar dolar net görünmeyen gelir hesaplıyoruz. Cari işlemler açığını 10 milyar dolar tahmin ediyoruz.

Ya net hata noksan? Mayıs sonu itibarıyla 2.5 milyar dolar fazla var. Yıl sonunda fazla 6 milyar dolara çıkar diyoruz. 10 milyar dolar cari açıkla toplayınca 4 milyar dolar dış açık bulunuyor. Bu da milli gelirin yüzde 1.5'u ediyor.

Kısaca yılbaşı tahminlerini de hatırlatalım. İhracata 56 milyar dolar, ithalata 85 milyar dolar, dış ticaret açığına 29 milyar dolar, cari işlemler açığına 8 milyar dolar demiştik. Dış ticaret açığında 4 milyar dolar, cari işlemler açığında 2 milyar dolar artışı büyümenin beklenenden daha güçlü çıkmasına atfediyoruz.