Veri açısından son derece zengin günler yaşıyoruz. Birbiri ardından şunlar açıklandı: 2004'ün dış ticaret değerleri; 2004'ün bütçe gerçekleşmesi; yeni endekslerle hesaplanan Ocak enflasyonu ve 2004'ün ödemeler dengesi.

Bunlar meraklısına hazine değerindedir. Beni birkaç hafta idare edecek yazı konusu çıktığını tahmin edebilirsiniz. Doğallıkla bilgisayar başında harcanacak zaman da arttı. Hesaplar yapılacak, tablolar ve grafikler yenilecek, vs. çok iş var.

Bugün kısaca enflasyonu ele alıyoruz. Geçmişteki gibi dış dengeye birden fazla yazı ayıracağız. Ayrıntılarının çok önemli olduğunu düşünüyoruz. Aynı şeyi bütçe için de söyleyebiliriz.

Düşüyor ama...
Tüketici fiyatları endeksi TÜFE devam ediyor. Ancak sepet 2003 yılı tüketici anketi sonuçlarına göre yenilendi. Hesap yönteminde iyileşmeler yapıldı. Toptan eşya fiyatları endeksi TEFE ise terkedildi. Yerini AB ile uyumlu üretici fiyatları endeksi ÜFE aldı.

Yeni endekse göre, TÜFE Ocak ayında bir önceki aya ve bir önceki yılın aynı ayına göre sırası ile yüzde 0.55 ve yüzde 9.23 artmış. Ocak 2004'te bu sayıların (eski endeksle) sırası ile yüzde 0.74 ve yüzde 16.22 olduğunu belirtelim.

ÜFE Ocak ayında bir önceki aya ve bir önceki yılın aynı ayına göre sırası ile yüzde -0.41 ve yüzde 10.70 artmış. Ocak 2004'te bu sayıların (TEFE ile) yüzde 2.63 ve yüzde 10.76 olduğunu belirtelim.

Ne görüyoruz? Aylık bazda her iki endeks 2005'te fiyat artışlarını geçen yılın ciddi şekilde altında ölçüyor. Özellikle ÜFE'de 3 puanlık düşüş gözleniyor. Yıllık bazda TÜFE'de güçlü bir düşüş eğilimi var. ÜFE ise sabit kalıyor.

Geçiş sorunludur
Karşımıza önemli bir sorun çıkıyor. Enflasyondaki düşüşün bir bölümü sadece endeks değişiminden kaynaklanabilir. Yani aslında enflasyon göründüğü kadar düşmemiş olabilir. Maalesef eldeki verilerle bu soruya cevap veremiyoruz.

Endekslerde temel alınan yılın değişmesi sonrasındaki dönem daima sorunludur. Mevsimlik etkiden arındırma işlemi yapılamaz. Karşılaştırmalar güven vermez. Profesyonellerin yeni endekse alışmaları zaman alır. Bunlar kaçınılmaz sorunlardır.

Bazı kolaylıklar düşünülebilir. En basiti yakın geçmişin yeni endekse göre yeniden hesaplanıp yayınlanmasıdır. DİE bunu 2003 ve 2004 için yapabilirdi. Karışıklık yaratmasından çekinilmiş. Olabilir. O kadar önemli olduğunu düşünmüyorum.

Basit bir hile gösterelim. 2003 = 100 iken Ocak 2005'de TÜFE endeksi 114.49 ve aylık artış yüzde 0.55 açıklandı. Aralık 2004 TÜFE endeks değeri 113.86 bulunur.

Eski endekste 2003 ortalamasına 100 dersek Aralık 2004'ü 116.00 çıkar.

Dikkatinizi çekerim. Ölçülen 2003 ortasından 2004 yıl-sonuna kadar yani birbuçuk yıllık enflasyondur. Hesapta yeni endeks 2.13 puan daha düşük çıkmaktadır. Yıllık yüzde 1.24'e tekabül eder. Yeni endeksin enflasyonu 1 puan daha düşük ölçmesinin beklendiğini zaten yazmıştık.