Doğrusu, son bir hafta benim açımdan ilginç geçti. Önce VATAN'ın manşetten duyurduğu karamsarlığıma gelen tepkilere şaşırdım.

Kamuoyunun tahminlerimi bu kadar önemsediğini bilmiyordum. Memnun olmadım desem yalan olur.

Sonra üçüncü çeyrekte büyümenin benim tahminimin çok üstünde çıkmasına gelen tepkilere şaşırdım. Yanılmış olmamın bu kadar çok kişiyi böyle mutlu edeceğini de öngörmemiştim. Canım sıkılmadı desem yalan olur.

Bu durumda konjonktürle analizimi biraz daha derinleştirerek sürdürmekten başka çarem olmadığına karar verdim. Okuyucularımdan arada olabilecek başka önemli gelişmeleri pas geçerek ekonominin makro gidişatına yoğunlaşma iznini istiyorum.

Önce büyümenin kalitesini irdeleyeceğim. Bugün imalat sanayi üretimindeki, bir sonraki yazıda ihracattaki gelişmeleri ele alıyorum.

İmalat sanayi üretimi
İç içe üç genelleme ile başlayalım. Bir: Türkiye orta düzeyde gelişmiş bir ülkedir, İki: Gelişme süreci özünde sanayileşme sürecidir. Üç: Türkiye'nin gelişmesi ancak sanayi üretimini hızla artırmakla mümkündür.

Demek ki ekonomideki büyümeyi değerlendirirken ilk bakmamız gereken yer sanayi üretiminin seyridir. Nitekim, ekonomiyi yakından izleyen tüm gözlemcilerin en önemsedikleri göstergelerin başında sanayi üretim endeksi gelir.

Kısaca tanıtalım. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK-eski DİE) tarafından hesaplanan ağırlıklı bir
miktar endeksidir. Mevcut endeks 1997=100 bazlıdır. Aylık, üç aylık yayınlanır.

Üç alt grubu ve toplamdaki ağırlıkları şöyledir: Madencilik (yüzde 5); İmalat Sanayi (yüzde 87); Elektrik, Gaz ve Su Sanayi (yüzde 8). Sanayileşme sözcüğünün bu endekste imalat sanayiine tekabül ettiği çok açıktir. Analizde üç aylık imalat sanayii endeks verilerini kullandık.

Sanayisiz büyüme
Aşağıdaki grafik 2001 krizinden çıkışın başladığı 2002'nin ilk çeyreği ile bu yılın üçüncü çeyreği arası on beş çeyreği (kırk beş ay ya da üç yıl dokuz ay) kapsıyor. Bir önceki yılın aynı dönemine imalat sanayi üretimi ve GSYİH'nın büyüme hızını gösteriyor.

2004'ün son çeyreğine kadar geçen ilk on bir çeyrek (iki yıl dokuz ay) boyunca imalat sanayii üretimi GSMH'den anlamlı şekilde daha hızlı büyüyor. Tereddütsüz bu dönemde ekonomik büyümenin motoru imalat sanayiidir diyebilir. Dönem boyunca iyimserliğimizi koruduğumuzu hatırlatırız. Bir nedeni grafikte görülüyor.

2004'ün üçüncü ve son çeyreğinde hem imalat sanayiinde hem de GSMH'de büyüme hızla geriliyor. Son dört dönemden sadece birinde, 2005'in ilk çeyreğinde imalat sanayii ve GSMH aynı hızda büyüyor. Diğer üçünde imalat sanayii GSYÎH'den daha yavaş artıyor. Dikkat edilirse, giderek aradaki fark genişlemeye başlıyor.

Bence "sanayisiz büyüme" dönemi diyebiliriz. Karamsarlığımın önemli bir nedeni böylece ortaya çıkıyor. Bu önemli konuya geri döneceğiz.