Ağustos'un son günü Temmuz dış ticaret verileri yılbaşında açıklanan veri takvimine uygun şekilde yayınlandı. DİE yönetimini bu konuda gösterdiği duyarlılık nedeni ile kutluyoruz.

Bu ay dış ticareti ayrıca ele almaya niyetim yoktu. Doğrudan ödemeler dengesine bakmayı planlıyordum. Nasıl olsa Merkez Bankası Temmuz sonuçlarını en geç Cuma günü internete koyar diyordum.

"Öküzün altında buzağı aramayı" sevmem. Ama bir küçük soru aklıma takıldı. Acaba "net hata noksan kalemi" Temmuz'da da kabul edilebilir sınırların ötesinde mi çıktı? Herhalde hafta başında bu sorunun cevabını alırız.

AB ile ticarette durağanlık
Temmuz ve Ağustos için ilk yayınlanan veriler daha sonraki aylarda diğer aylara kıyasla biraz daha fazla yukarı revizyona tabi tutulur. Bunu kamuda yaz tatili ile ilgilendiriyorum.

Örneğin Temmuz 2004 ihracat Ağustos sonunda 5.4 milyar dolar açıklanmıştı. Aralık ayına gelindiğinde 224 milyon dolar (yüzde 4.1) artışla 5.6 milyar dolara yükselmişti.

Bu yıl Temmuz ihracatı 5.4 milyar dolar çıktı. Nihai sayı ile karşılaştırınca yüzde 4 düştü. Halbuki geçen yılın ilk yayınlanan verisi ile aynıdır. Yani 2004'ten 2005'e ihracatın azalmadığı sabit kaldığı anlaşılıyor.

Dış ticareti euro cinsinden izlemenin ana eğilimlerin görülmesi açısından daha yararlı olduğu kanısındayım. Ocak-Temmuz dönemi için 2004 ve 2005 yıllarını karşılaştıralım.

AB ile ticaretteki durağanlık derhal dikkati çekiyor. AB'den ithalat 100 milyon euro (yüzde 0.4) artarak 20 milyar euroda, AB'ye ihracat 300 milyor euro (yüzde 1.5) artışla 16 milyar euroda sabitleniyor. AB ile dış ticaret dengesi 100 milyon euro düşüşle 4 milyar euroda kalıyor, ihracatın ithalatı karşılama oranı 0.8 puan yükseliyor.

Türkiye'nin en büyük ticaret ortağı AB ile euro cinsinden ticaretinde büyümenin durmasına daha önce işaret etmiştik. Konjonktür analizimiz ile tutarlı olduğunu söyleyebiliriz.

AB dışı ile açık büyüyor
AB dışı ile hem ihracat hem de ithalat hızlı artıyor. Euro/dolar parkesinin de biraz katkısı var. Geçen yıl Ocak-Temmuz döneminde 1.23 olan parite bu yıl 1.27'ye yükselmiş.

AB dışına ihracat yüzde 26.4 artışla 16 milyar euroya, AB dışından ithalat yüzde 26.7 artışla 31 milyar euroya, AB dışı ile dış ticaret açığı yüzde 27.1 artışla 15 milyar euroya tırmanıyor. İhracatın ithalatı karşılama oranı da 0.1 puan düşüyor.

Neticede geçen yıla kıyasla dış ticaret dengesinde yaşanan bozulmanın tümü AB dışı ülkelerle ticaretten kaynaklanıyor. Temel nedeninin enerji fiyatlarındaki artış olduğu hesaplanabilir.