Mayıs itibarıyla enflasyonu ölçen üç endekste yıllık artışın tek haneye gerilemesini çok önemsiyoruz. Türkiye'nin bir numaralı ekonomik sorunu yüksek enflasyondu. Sorunun görülmesi ekonomiye yeni imkânlar sağlamaktadır.

Enflasyondaki düşüş ilginç bir döneme rastgeldi. Gündemdeki hareketlilik enflasyondaki hızlı ve sürekli düşüşün anlam ve sonuçlarını biraz gölgeledi. Tabiri caiz ise enflasyondaki düşüş biraz "güme gitti". Enflasyon, kimse düşeceğine ve düştüğüne inanmadan tek haneyi görüverdi. Bu nedenle bir süre enflasyon konusunu inceleyeceğiz. Geçmişi ve geleceği hakkında çeşitli gözlemler yapacağız. Ayrıntılarına ve özellikle enflasyon beklentilerine bakacağız.

Tüketici fiyatları endeksindeki (TÜFE) yıllık değişim grafikte görülüyor. Ocak 2002'den başlıyoruz. Kriz yılı olduğu için 2001'deki çalkantıyı bir kenera bırakıyoruz. Son bir buçuk yıl (daha doğrusu 29 ay) boyunca yıllık enflasyon hızla düşüyor. Ocak 2002'de yüzde 73 iken 12 ay sonra yüzde 26'ya geriliyor. 2003 ilkbaharında yüzde 30'larda bir süre duraklıyor. Haziran 2003'ten itibaren tepetaklak aşağı gitmeye başlıyor. Mayıs 2004'te yüzde 6.9'u görüyor.

Gazetedeki köşemde yayınlanan grafikteki diğer iki eğri yıllık TÜFE'nin içerdiği trendi yansıtıyor. İki ayrı yöntem kullanıyoruz. Basit doğrusal trend dümdüz aşağıya iniyor. Daha karışık polinom trend ise fiili verileri daha yakından izliyor. Bilgisayarımızdaki Excel programı, istenirse gelecek dönemler için trend değerlerini de hesaplıyor. 2004 sonuna kadar trendlerin nasıl seyrettiğini de grafikte gösteriyoruz.

Güçlü düşüş trendi
Ne görüyoruz? Dört ay sonra, Eylül 2004'te, her iki trend için yıllık enflasyon sıfıra iniyor. Ekim'den itibaren eksiye dönüşüyor. Yani mevcut trendin devamı halinde sonbaharda fiyatlar düşüşe geçiyor. Enflasyonun yerini deflasyon alıyor.

"Yahu, hoca lafı nereye getiriyor?" dediğinizi duyar gibiyim. Haklısınız. Matematik trendleri geleceğe uzatmak daima çok tehlikelidir. Yanlış sonuçlara götürür. Hiçbir tahminci bu yönteme iltifat etmez. Benim derdim başka. Eylül'de yıllık enflasyonun sıfıra gerilemesinin imkânsızlığını biliyorum. Ama enflasyonda ne kadar güçlü bir düşüş trendi yakalandığını da kamuoyuna hatırlatmak istiyorum. Bize, göle maya çalan Nasreddin Hoca misali, "ya sıfıra düşerse" demek kalıyor.