İki haftadır güncel gelişmeleri bir kenara bıraktık. Ekonomiye daha geniş perspektiften bakar uzun bir yazı dizisine giriştik. Özellikle dış açıktaki artışın yaratabileceği sorunları araştırdık, Amacımız konjonktür açısından makro politikaları ve aralarındaki uyumu değerlendirmekti. İlginç bir sonuca ulaştık. Gecelik faizler bütçe dengesine ve TL'ye dönüş olgusuna kıyasla yüksek kalmıştı. Oluşan çifte kıskaç ekonomiyi bir resesyona götürüyordu.

Bu ana kadar sayılara hiç girmedik. Halbuki konjonktür analizlerinde verilerin doğru değerlendirilmesi fevkalâde önemlidir. Dolayısı ile ekonomideki duraklamanın yayınlanan verilerde gözlenip gözlenmediğine de bakmak gerekir.

Sanayi üretim endeksleri
Sanayi üretim endeksleri Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından hesaplanır ve her ay açıklanır, En son mayıs ayı sonuçlan yayınlandı. Çeyrek bazında (üç aylık) bir seri de vardır. Milli gelirin hesaplanmasında ağırlık taşır.

Sanayi üretim endeksi üç ana kalemden oluşur: Madencilik, imalat sanayii ve elektrik, gaz, su, imalat sanayiinin toplam endeksteki ağırlığı yüzde 87'dir. İçinde 22 ayrı sanayi dalı yer alır.

Aylık sanayi üretim endeksleri mevsimlik etkilerden, o ayın iş günü sayısından, bayram gibi tatillerden etkilenir. Bu nedenle bir ya da birkaç ay-öncesine göre sanayi üretiminin değişimini yansıtmaz. Ancak bir yıl öncesi ile karşılaştırma yapılabilir. Konjonktür analizi yakın geçmişteki birkaç ayın eğilimlerini yakalamayı gerektirir. O nedenle mevsimlik etkilerin temizlenmesi zorunludur, Bu amaçla geliştirilen istatistik! yöntemler kullanılır,

Son dönemde en çok Tramo-Seats yöntemi kullanılıyor. Biz de öyle yaptık. Toplam sanayi üretimi ve imalat sanayi üretimi için mevsimlik etkiden arındırılmış serileri bulduk. 2003 yılı ortalamasını 100 kabul ettik. Son yılı (Haziran 2004 -Mayıs 2005) için aşağıdaki grafikte gösteriyoruz.

Üretimde artış yok
Grafikte ne görüyoruz? Bir yıl önce, Haziran 2004'te iki endeks de 112-114 aralığına yükselmiş. 2004 yılının ilk yansında sanayi üretiminde adeta bir patlama yaşandığı zaten biliniyor. Grafik de bunu doğruluyor.

Ancak 2004'ün yaz ve sonbahar aylarında sanayi üretimi hızla düşüyor. Ekim-Kasım 2004'te endeksler 108-110 aralığına geriliyor. Sonra tekrar 114 civarına tırmanıyor. Bir hususu hemen belirtelim. Ocak 2005'teki düşüş Kurban Bayramı'ndan kaynaklanıyor.

Dikkat ederseniz, endeks 2004 sonunda 114'e çıkıyor. Buna karşılık bu yılın ilk beş ayında 114-115 aralığında sabit kalıyor. Grafik çok açık şekilde yılbaşından bu yana hem toplam sanayi hem de imalat sanayii üretimininde artışın durduğunu gösteriyor. Sanayi üretiminde saptadığımız durağanlık resesyondan söz etmek için yeterli midir? Olmasa bile çok önemli bir işarettir. Başka verilere bakmaya devam edeceğiz.