Zaman ne çabuk geçiyor! Bana dün gibi geliyor ama Eczacıbaşı Menkul Değerler (EMDAŞ) 20 yaşını doldurmuş. Yaşgünü için Princeton Üniversitesi öğretim üyesi ve New York Times köşe yazarı ünlü iktisatçı Paul Krugman Türkiye'ye konuk edildi. Özel teşebbüsün kültürel faaliyetlere ayırdığı kaynakların artmasını sevinerek izliyoruz. Geçmişte Solow, Dornbusch, Kannemann gibi iktisatçıları, Taylor, Toffler, Fukuyama, Negreponte gibi düşünürleri bu şekilde yakından tanıma olanağına kavuştuk.

Krugman İstanbul'da bir gün kaldı. Ama çok çalıştı. Öğle yemeğini küçük bir köşe yazarı topluluğu ile yedi. Öğleden sonra televizyon kanallarına mülakat verdi. Gece kalabalık bir davetli topluluğu önünde konuştu.

İktisat kariyerleri
İktisat aslında çok zor bir alan. Profesyonel iktisatçı olmak için lisans ve yüksek-lisans eğitimi yetmiyor. Mutlaka doktora hatta doktora sonrası çalışma yapmak gerekiyor. O nedenle meslekte akademik iktisatçıların açık bir hakimiyeti görülüyor.

İktisadın doğum yeri Büyük Britanya'dır. Adam Smith İskoçtu. 19'uncu yüzyıla ve 20'nci yüzyılın ilk yansına damgalarını vuran Rikardo, Mili, Marshall, Keynes, Hicks, vs. büyük iktisatçılar İngilizdi.

İkinci Dünya Savaşı sonrasında iktisadın anavatanı ABD'ye kaydı. 50 yıldır mesleğin öncüleri ve yıldızları büyük ölçüde Amerikalı akademik iktisatçılar arasından çıkıyor. Sorunsalı da onlar belirliyor.

ABD'de bir akademik iktisatçı için üç farklı kariyerin söz konusu olabildiğini görüyoruz. Bir kesim, faaliyetlerini akademik araştırma ve hocalıkla sınırlıyor. Ancak diğer profesyonellerin anlayabileceği makaleler yayınlıyor. Yeni teoriler üretiyor. Genellikle ders kitabı da yazıyor.

İkinci grupta, akademik kariyerin bir aşamasında iktisat politikası sorumluluğu almayı tercih edenler yer alıyor. Makroiktisatçılar arasında daha çok rastlanıyor. Destekledikleri parti iktidara gelince idarede çeşitli görevler üstleniyorlar. Üçüncü kesimde ise mesleklerini medyatik şekilde devam ettirenler var. İktisadi sorunlar hakkında geniş okuyucu kütlesine hitap eden kitaplar yazıyorlar. Köşe yazarı ve televizyon yorumcusu oluyorlar. Krugman bu yolu seçen ünlü bir iktisatçı.

Hayvanı açlıktan öldürmek
Krugman ABD için karamsar bir tablo çiziyor. Bütçe ve kamu borcu sorunlarının ağırlaşacağını, doların değer kaybedeceğini, büyümenin durabileceğini söylüyor. Nedenini Bush yönetiminin kamu yönetimine yaklaşımında buluyor.

Bush sürekli vergileri indiriyor. Bunu zenginlerin kârlı çıkacağı şekilde yapıyor. Kongre ise harcamaları aynı tempoda kısamıyor. Dolayısı ile bütçe açığı ekonomiyi tehlikeye atacak şekilde büyüyor.

Krugman, sağcı-cumhuriyetçi kanadın sosyal devleti yıkmayı amaçladığını iddia ediyor. Mantık basit. Vergiler inince bir daha yükseltilemez. Önce bütçe açığı oluşur. Ama sonunda sosyal harcamalar kesilir. "Hayvanı açlıktan öldürmek" dedikleri işte bu.