Okuyucularım artık öğrendi ama tekrarlamakta bir mahzur yok. Bir ülkenin dış dünya ile gerçekleştirdiği akçeli işlemlerin tümü kayda girer. Sonra bunlar toplanıp Ödemeler Dengesi adı altında yayınlanır. Türkiye'de bu hesabı Merkez Bankası yapıyor. Ödemeler dengesinin iki önemli alt kategorisi vardır. Cari işlemler hesabı döviz gelir ve giderleri yansıtır. Sermaye hesabı ise gelir yada gider olmayan döviz hareketlerini gösterir. Ayrıca Net Hata Noksan ve Rezerv Değişikliği kalemleri yer alır. Dış dünya ile ödemeler daima dengededir. Yani bu dört kalemin toplamı tanım icabı sıfıra eşittir. Bazılarında eksi (açık) varsa, mutlaka en az birinde o açığa eşit fazla olmak zorundadır. Özellikle cari işlemler dengesinin aldığı değer yakından izlenir.

Yeni sunum
Merkez Bankası bu yıl ödemeler dengesi sınıflama sistemini değiştirdi. Gecen yıl başlanmıştı ama eskisi de yanında yayınlanıyordu. Ocak 2003'den itibaren eskisi yayından kaldırıldı. Tahmin edeceğiniz gibi, bu tür değişiklikler benim gibi verilerle haşır neşir insanlar için gerçek bir kabus anlamına geliyor. Verileri kullanan bütün excel dosyalarım eski sunumla çalışıyordu. Hepsini yeniden yapmak gerekti. Şikayet etmiyorum. Zamanımı aldı ama yeni sunumun çok daha yararlı olduğunu kabul etmek zorundayım. Dış dengeyi daha iyi izleme ve böylece daha sağlıklı analiz ve tahmin yapma olanağını veriyor. Görünmeyen dediğimiz gelir ve giderlerin yenisinde daha anlaşılabilir hale gelmesi eski ile yeni arasındaki en önemli fark. Şeytan ayrıntılarda gizlidir derler. Yeni sunumda şeytanı daha yakında görebiliyoruz.

Görünmeyen gelir ve giderler
Eski sunumda görünmeyen gelir ve giderlerde üç ana kalem vardı: turizm, faiz ve diğer. Diğer tekrar dört alt kaleme bölünüyordu: navlun, diğer taşımacılık, kar transferi ve diğer. Özellikle bu diğerin diğeri kaleminde çok büyük sayılar çıkıyordu. Yeni sunum görünmeyenleri ikiye bölüyor: hizmet dengesi ve yatırım geliri dengesi. Esas yenilik bunları iç bölünmelerinde görülüyor. Hizmetler dengesi yedi kalemden oluşuyor: taşımacılık, turizm, inşaat hizmetleri, finansal hizmetler, diğer ticari hizmetler, resmi hizmetler ve diğer hizmetler. Ayrıca taşımacılık kendi içinde navlun ve diğer taşımacılık diye ikiye ayrılmış. Yatırım gelirleri dengesi üçe bölünüyor: doğrudan yatırımlar, porföy yatırımları ve diğer yatırımlar. Diğer yatırımlar esas itibariyle faiz gelir ve giderlerini kapsıyor ve kendi içinde vade ve borçluya göre alt bölümleri var. Yeni sunum çevçevesinde cari işlemler dengesi eğilimlerine bir başka yazıda değineceğim. İlginç bazı olgular var. Okuyucularımla paylaşmak istiyorum.