Ocak-Kasım dönemi dış ticaret verilerini gözden geçirdik. Sıra ödemeler dengesine geldi. 2003 yılında tahmincileri en çok şaşırtan göstergenin cari işlemler açığı olduğunu kolayca söyleyebiliriz.

Doğrusu ya, şu sıralarda dış açık muhabbetinden keyiflendiğimi itiraf etmeliyim. Yıl boyunca dış açığın 7 milyar doların üstüne çıkacağına kesin gözü ile bakıldı. 10 milyar dolar bile seslendirildi.

Geçici Kasım sonuçları
Ben farklı düşünüyordum. Açığın çok daha düşük çıkacağını iddia ettim. Alaycı eleştirilere muhatap oldum. Bunlara cevabım ve tahminde yapılan hatalarının kapsamlı analizi için yıllık verilerin yayınlanmasını bekleyeceğim. Ocak-Kasım döneminin çizdiği tabloyu kısaca görelim. Ödemeler dengesi dış ticaret açığı (mal dengesi) 11.2 milyar dolar bulunuyor. Geçen yılın aynı döneminde mal dengesinde 6.9 milyar dolar açık vardı. Yani 4.3 milyar dolar bozulma söz konusu.

Geçen yıl 13.9 milyar dolar olan hizmet gelirleri 2.3 milyar dolar artışla 16.2 milyar dolara yükseliyor. Hizmet giderleri de 1 milyar dolar artınca, net hizmet gelirleri 1.3 milyar dolar artışla 7.4 milyar dolara çıkıyor.

Net hizmet gelirlerindeki artışın iki önemli nedeni var. Irak savaşının ilk yarıda vurduğu darbeye rağmen, paritenin de olumlu etkisi ile turizm geliri artıyor. Dış ticaret hacmi ile birlikte navlun gelirleri yükseliyor.

Yatırım gelirleri 0.2 milyar dolar azalıyor. Yatırım giderleri 0.7 milyar dolar artıyor. Neticede yatırım geliri kalemindeki açık 0.9 milyar dolar artışla 5 milyar dolara tırmanıyor. Yatırım geliri açığı esas olarak faiz ödemelerini kapsıyor.

İşçi dövizlerinin ödemeler bilançosundaki adı cari transferler. Geçen yılın 50 milyon dolar altında, 3.2 milyar dolar gerçekleşiyor. Pariteye rağmen işçi dövizlerinin sabit kalması ilginç bir durum.

Dört kalemi toplayınca 4.2 milyar dolar cari işlemler açığı bulunuyor. Açık geçen yıl 0.2 milyar dolardı. Yani Ocak-Kasım 2003 döneminde cari işlemler dengesindeki bozulma 4 milyar dolara ulaşıyor. Net hata noksan kaleminde geçen yıl 1.1 milyar dolar açık vardı. Bu yıl 2.9 milyar dolar fazla görünüyor. Net hatadaki 4 milyar dolar düzelme cari dengedeki bozulmaya eşit. "Cari açık artı net hata noksan toplamı" ise 1.3 milyar dolarla geçen yıl düzeyinde sabit kalıyor.

Revizyonlara dikkat
Önemli bir noktaya dikkat çekelim. Ocak-Ekim dönemi cari işlemler açığı 4.1 milyar dolardı. Kasım ayında 486 milyon dolar açık verildi. Buna göre Ocak-Kasım dönemi açığının 4.6 milyar dolara çıkması gerekirdi. Halbuki 4.2 milyar dolarda kaldı. Arada 366 milyon dolar fark var.

Nasıl oldu? Ocak-Ekim dönemi sayılarında revizyon yapıldı. Ocak-Ekim ihracatı 271 milyon dolar, hizmet geliri 65 milyon dolar arttı. İthalatı 41 milyon dolar, hizmet gideri 29 milyon dolar azaldı. Toplamı 366 milyon dolar yukarıdaki farka eşit. Sermaye hesabında da benzer bir revizyon saptıyoruz. Net diğer varlıklar ve yükümlülükler 960 milyon dolar artıyor. Böylece net hata noksan kalemi de 1.2 milyar dolar düşüyor. Geçici sayıları tefsir ederken bu tür ayrıntılara dikkat etmek gerekiyor.