Ocak-Nisan dönemi dış ticaret verileri DİE tarafından yayınlandı. Son iki ayda TLnin ciddi şekilde değer kazanması dış ticaret sayılarına ilgiyi arttırdı. Dış ticaret dengesi daha yakından izlenir oldu.

2002 ile karşılaştırma yaparken dolar-euro paritesindeki değişimi unutmamak gerekiyor. 2002'nin Ocak-Nisan döneminde ortalama parite 0.88 iken bu yıl 1.08'e çıktı. Euro dolara karşı yüzde 22.4 değer kazandı.

Dolayısı ile dolar cinsinden hem ihracatta hem de ithalatta büyük artışlar yaşanıyor. Ocak-Nisan ihracat yüzde 30.6 artarak 14.0 milyar dolara, ithalat yüzde 32.3 artışla 19.3 milyar dolara, dış ticaret açığı ise yüzde 37 artarak 5.3 milyar dolara yükseldi.

Coğrafi dağılım
AB ile dış ticareti euro cinsinden ölçmeyi tercih ediyoruz. Bu yılın ilk dört ayında AB'ye ihracat 6.9 milyar euro tutmuş. Geçen yılın aynı döneminde 6.1 milyar euro imiş. Artş oranı yüzde 12.1 oluyor, ithalat ise 7.1 milyar euro iken yüzde 11.8 artarak 7.9 milyar euroya yükselmiş. Buna göre AB ile dış ticaret açığı 1 milyar euroda sabit kalmış.

Bu sayı önemli. Türkiye dış ticaretinin yansını AB ile yapıyor. Ama dış açığın yüzde 19'u AB ile. Geri kalan dünyanın dış ticaretteki payı yüzde 50 ama dış ticaret açığındaki payı yüzde 81'e çıkıyor.

Türkiye en büyük açığı enerji üreticisi ülkelerle vermiş. Rusya ile ticaret açığı 1.1 milyar dolar. İran, Libya, Cezayir, Suudi Arabistan ve Ukrayna'yı da ekleyince ticaret açığı 2.3 milyar dolara yükseliyor.

Üç Avrupa ülkesi ile büyük ticaret açığı var: İsviçre, İtalya ve Fransa. Üçü ile verilen toplam açık 1.6 milyar dolar. Aynı miktar açık Asya ülkeleri ile veriliyor: Çin, Japonya, Kore, Hindistan ve Tayvan. Bu 14 ülke ile ticaret açığı 5.5 milyar dolara ulaşıyor.

Buna karşılık Almanya, İngiltere, Hollanda ve Danimarka ile sadece 65 milyon dolar ticaret açığı var. Bu dört ülke ile dış ticaretin yüzde 25'i yapılıyor ama dış ticaret dengede çıkıyor.

Türkiye ticaret yaptığı 20 küsur ülke ile ticaret fazlası vermiş. ABD, Yunanistan, Mısır, İsrail ve Birleşik Arap Emirlikleri ile toplam 9 milyar dolar ticaret fazlası görülüyor.

2003 tahminleri
Yıl başında euro-dolar paritesini 1.10 alarak dış ticaret ve cari denge tahminleri yapmıştım. Dolardaki değer kaybının daha yüksek olacağı anlaşılıyor. Pariteyi 1.16 alarak küçük bir revizyon yaptım.

2003 ihracatı için 44-45 milyar dolar düzeyi makul duruyor. TİM'in verilerine göre Mayıs itibarıyla 12 aylık ihracat 41 milyar dolara ulaşmış. Parite böyle devam ederse 45 milyar dolar hayal değildir.

Bu durumda ithalat da 63-64 milyar dolar düzeyine tırmanabilir. İthalat hem parite etkisinden hem de iç talebin canlanmasından etkilenecektir. 2000 yılında 54.5 milyar dolar ithalat yapıldığını hatırlatalım.

Bu durumda dış ticaret açığı 18-19 milyar dolar olur. 2000'de 26.8 milyar dolar, geçen yıl 15.5 milyar dolardı. Bu boyutta bir dış ticaret açığının cari işlemler dengesinde sıkıntıya yol açmayacağını söyleyebiliriz.