Cuma günü sevgili dostum Murat Sertel'i uğurladık. Hayatının otuz yılını Bebek'le Rumelihisar arasındaki tepelerde geçirmişti. Artık ebediyete kadar Aşiyan'dan aynı manzaraya bakacak. Murat'la tanışmamız 1962 yılı kış aylarına gidiyor. Ben Galatasaray Lisesi son sınıftayım. Murat Robert Kolej yüksek kısmı iktisat bölümün üçüncü sınıfta. Ben Barış'la saksofon çalıyorum. Murat okulun "Ekolar" adlı grubunda elinde gitarla şarkı söylüyor. Ankara'da bir yarışmada iki grup beraber çalmıştık. Murat'la aynı mototrenle İstanbul'a döndük. Ben de iktisat okumaya karar vermiştim. Müştereklerimiz çoktu. Birbirimizi beğendik. Kırk küsur yıl sürecek bir dostluğun temelleri o gün atıldı. Barış Belçika'ya gittikten sonra bir-iki konsere Ekolar'la çıktığımı hatırlıyorum. Yani Murat gitar çalıp şarkı söylerken ben de saksofonumla ona refakat ettim. Galiba geride kalan en güzel anılar böyle incir çekirdeğini doldurmayanlar oluyor.

Akademisyen görünülürlüğü
Murat Sertel dünya iktisat camiasının önde gelen isimlerinden biri idi. Halen Türkiye'de oturan iktisatçılar arasında hiç tereddütsüz dünyada en çok tanınan Murat'tı. Buna karşılık Türkiye'de kamuoyuna malolmuş bir isim değildi. Neden? Çünkü Murat döviz kuru ile, faizlerle, enflasyonla, dış denge ile, vs. ilgilenmezdi. Türkiye'de ise kamuoyu iktisadı bunlardan ve sadece bunlardan ibaret sanıyor. Bunların dışında bir iktisat olabileceğini anlamakta bile zorlanıyor. Halbuki iktisat teorisinin en büyük bölümü iktisadi faaliyetlerin temel özelliklerini anlamaya çalışan soyut modellerden oluşur. Bunların ilk bakışta somut gerçekle bağlantıları azdır. Ama yaşamın karmaşıklığını anlaşılabilir hale getirmenin başka yolu da yoktur. Soyut modeller matematiğin yoğun kullanımına izin verir. Matematik bir araçtır.

Varsayımlardan sonuçlara giderken yapılabilecek mantık hatalarını asgariye indirir. Buna karşılık genel kamuoyunun teoriye ulaşmasını zorlaştırır. Zor matematikler kullanan teo risyenler esas itibariyle kendi aralarında konuşurak iktisat teorisini geliştirirler. Yeni kavramlar, yeni analiz araçları üretirler. İktisadi faaliyetleri daha iyi anlamaya olanak sağlarlar. Murat bu işi çok iyi yapıyordu. İktisat teorisine önemli katkıları oldu. O nedenle akademisyenler arasında çok önemli bir görünülürlüğü vardı. Çok öğrenci yetiştirdi. Bence kendisinden sonra da devam edecek bir ekol kurdu. Murat'ı çok özleyeceğim Murat yaptığı işin nankörlüğünü görecek kadar zeki idi. Akademia'nın soyut fildişi kulesine hapsolmayacak kadar yaşamı seviyordu.

Geliştirdiği teorik yapıların somut hayatta işe yaramasını istiyordu. "Ekonomik tasarım" adını verdiği yaklaşımı geliştirdi. Türkiye'den de hiç kopmadı. Seçim sistemini çok önemsiyordu. Kendi araçlarını kullanarak ilginç bir sistem önerdi. Bir sonuç alamadı ama en azından önemli bir tartışmayı başlattı. Dünya iktisat camiası önemli bir teorisyenini kaybetti. Türkiye en iyi iktisatçısını kaybetti. Bizler çok sevgili bir dostumuzu kaybettik. Yokluğunu hep hissedeceğimizi biliyorum. Başımız sağolsun.