Türkiye'de ekonomi gündemi çok çabuk değişir. Mart sonunda yüksek faiz ve kamu borcu hakkında karamsar senaryolar yazmak çok popülerdi. Bu trene ben karşı istikamette bindim. 30 Mart 2003 tarihli "Borç ve Faiz Hesapları" başlıklı yazımda borcun çevrilmesinde bir sorun olmadığını anlattım. Dostum, Marmara Üniversitesi öğretim üyesi Yrd. Doç. Dr. Erhan Aslanoğlu mültefit bir mesaj yollamış. Borç ve faizle ilgili hesaplarımı her ay yenileyerek yayınlamamda büyük yarar gördüğünü söylemiş. Bana da makul geldi. En azından birkaç ay bunu yapacağım. Teknik konularla ilgilenmeyen okuyucularımdan peşinen özür diliyorum.

Borç sayıları
Borç verileri Hazine'nin web sayfasında (www.hazine.gov.tr ) yayınlanıyor. Mart sonu itibariyle Hazine'nin toplam borcu 261,2 ktr. TL'ye ulaşmış. Bunun 112,6 ktr. TL'si (yüzde 43) TL cinsinden borçlar. Geri kalan 148,6 ktr. TL (yüzde 57) ise döviz ve dövize endeksli borçlar. Hazine'nin iç piyasaya borçları 79,3 ktr. TL yani toplam borcunun yüzde 30,3'üne tekabül ediyor. Geri kalan 181,9 ktr. TL (yüzde 69,7) ise Hazine'nin kamu kurumlarına olan iç borçları artı dış borcunu oluşturuyor. Önce kamu borcunun şubat sonuna göre nasıl değiştiğine bakalım. Toplam borçta 7,9 ktr. TL ya da yüzde 3,1 artiş var. Mart ayı TÜFE artışı da yüzde 3,1 olduğuna göre, şubattan marta Hazine toplam borcu reel olarak sabit kalmış. Önce döviz borçlarına bakalım. Mart sonu dış borç 62,9 milyar dolar. Şubat sonuna kıyasla 1,1 milyar dolar (yüzde 1,7) azalmış. İç borcun döviz (ve dövize endeksli) bölümü mart sonunda 48,9 milyar dolar. Şubata kıyasla 1,3 milyar dolar (yüzde 2,6) düşüş var. Böylece toplam döviz borcunun 2,4 milyar dolar (yüzde 3,5) gerilediğini anlıyoruz. Gelelim TL borçlarına. Şubattan marta Hazine'nin TL borcunda 2,5 ktr. TL (yüzde 2,3) artış görülüyor. TL borcundaki artış da enflasyonun altinda kalıyor. Yani reel olarak TL borcu azalmış oluyor. İkisini toplayalım. Dolar borcu 2,4 milyar dolar azalıyor. TL borcu sadece 2,5 ktr. TL artıyor. Ama toplam borçta 7,9 ktr. TL bir artış görülüyor. Nasıl oluyor? Çok basit. Dolar kuru şubat sonunda 1.602.000 TL'den mart sonunda 1.708.000 TL'ye (yüzde 6,6) yükseliyor. Toplam borçtaki artış tümü ile kur değişmesinden kaynaklanıyor.

Faiz hesabı
Hazine 1 Ocak-18 Nisan arasında 19 ihale ile 32,3 ktr. TL sabit getirili bono satmış. Bunların ağırlıklı ortalama faiz ve vadesini hesaplıyoruz. Ortalama vade 9 ay, ortalama bileşik faiz yüzde 57 çıkıyor. Değişken faizli bonoları hesaba katınca, benim hesabıma göre Hazine'nin yılın ilk dört ayı için ortalama TL faizi yüzde 53'e geliyor. Yani ilk dört ayda yüzde 20 hedef enflasyona göre Hazine yüzde 26,5 reel faiz ödüyor. Son ihaleden sonra faizler hızla düştü. Şu anda ortalama faiz yüzde 48 civarında. Reeli yüzde 21 ediyor. Önümüzdeki günlerde daha da düşecek. Yılın geri kalan kısmında bugünkü düzeyde kalsa bile yıl ortalaması yüzde 22,6'ya gelir. 112 ktr. TLye uygularsak toplam reel faiz ödemesi 25 ktr. TL bulunuyor. Dolar kurunu 1.7 milyon TL alınca 15 milyar dolar ediyor. Hesap budur. Mayıs sonunda yeniden yapacağız.