Ekonomik verileri önemine göre sıraladığımızı düşünelim. Ben ilk sıraya hiç tereddütsüz milli geliri koyarım. Çünkü ekonomik faaliyetin bir bütün olarak en iyi göstergesi milli gelirin seyridir.

Doğallıkla, tahmin edilmesi de o ölçüde zordur. Bırakın geleceği öngörmeyi, geçmiş yani içinde yaşanmış dönem için bile yanılgı ihtimali yüksektir. Milli gelir verilerinin iktisatçılar tarafından biraz telaşla beklenmesinin gerisinde bu yatar.

2004 yılı üçüncü çeyrek milli geliri cuma günü Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE) tarafından yayınlandı. Tarih önceden biliniyordu. Son dönemde veri takvimini öne çektiği ve dakik şekilde takvime uyduğu için DİE yönetimini kutluyorum.

Üçüncü çeyrek 1 Temmuz ile 30 Eylül arasında geçen üç ayı kapsamaktadır. Demek ki dönem biteli iki buçuk ay geçmiş. Bunu özellikle belirtmek istiyorum. Sonucun o dönemin beklentileri ile karşılaştırılmasını yararlı görüyorum.

Isınıyor zannetmiştik
Lafı dolaştırmayıp kendi tahminlerimle başlayacağım. Yılbaşında üçüncü çeyrek GSMH büyüme hızını yüzde 4.6 öngörmüştüm. Ama ilk çeyrekte ekonomi hızlı büyüdü. Yaz başında 1 puan yükselttim. Ekonomi yazı çok iyi geçirdi. Turizm ve ihracat özellikle canlı seyrediyordu. Yaz ortasında büyümeye 1 puan daha ekledim. Derken eylülde ikinci çeyrek milli gelir çıktı. Büyüme tarihi rekor kırmıştı. 1 puan daha ekleyerek yüzde 7.7'ye çıkardım.

Üçüncü çeyrek büyüme hızı tahminimi sürekli yukarı revizyona tabi tutmakta haksız mıydım? Yalnız mıydım? Yaz boyunca kamuoyunda en çok konuşulan konu ekonomideki aşırı ısınma yani yüksek büyüme değil miydi?

Temmuz eylül arası yazılıp çizilenlere bir göz atmanızı tavsiye ederim. Her gün birileri hükümeti ekonomiyi soğutacak tedbirleri bir an önce almaya davet ediyordu. Ekonomideki aşın ısınmayı ciddiye almamakla suçlamaya kadar gidiliyordu.

Geçtiğimiz haftabaşında yapılan CNBC-e anketinde üçüncü çeyrek GSMH büyüme hızı için ortalama yüzde 7.9 bekleniyordu. Ankete en düşük cevap yüzde 5.6 idi. Soğumanın dördüncü çeyrekte ekimden sonra başladığı düşünülüyordu.

Halbuki soğuyormuş
DİE üçüncü çeyrek GSMH büyüme hızını yüzde 4.7 açıkladı. GSMH ilk çeyrekte yüzde 12.4 ve ikinci çeyrekte yüzde 14.4 büyümüştü. İkinci çeyreğe kıyasla büyüme hızı 10 puana yakın düştü. Açıklanan büyüme hızı ekonominin üçüncü çeyrekte çok sert bir yavaşlama yaşadığına, kazık fren yaptığına işaret etmektedir.

İlginç bir durumla karşı karşıya olduğumuzu kabul etmeliyiz. Tüm gözlemciler canlanmanın tehlikeli düzeylere tırmandığını, ekonominin aşırı ısındığını zannediyor. Halbuki ekonomi çoktan duruşa geçmiş. Buz gibi soğumuş.

Üçüncü çeyrek verilerinin ayrıntılarına ve gelecekle ilgili taşıdıkları ipuçlarına önümüzdeki yazılarda gireceğiz.