Pazar günü muhtemel siyasi çalkantıların ekonomiye etkilerini irdeledik, iki şey söyledik. Bir: Temel eğilimler uzun dönemde siyasi istikrara yönelişin süreceğini gösteriyor. İki: Ekonominin siyasi şoklar karşısında kırılganlığı azalmıştır.

Bunları yazarken, söylediklerimizin çok kısa süre içinde test edileceğini biliyorduk. Örneğin DEHAP davası Yargıtay'da karar aşamasına gelmişti. Güvendiğimiz hukukçular yöneticilere verilen cezanın Yargıtay tarafından onaylanacağına kesin gözü ile bakıyorlardı.

Nitekim dün karar onaylandı. Şimdi Yüksek Seçim Kurulu'nün kararı bekleniyor. YSK'nın gerekli hazırlıkları yapacak zamanı vardı. Dolayısı ile kararını derhal açıklaması gerekiyor.

Yeni seçim mi?
YSK nasıl karar verirse versin, Türkiye'nin önünde ciddi bir siyasi sorun vardır. Seçim sonuçlan aradan 11 ay geçtikten sonra yargı tarafından yeniden değerlendirilmektedir. Örneğin Şubat 2001'de Cumhurbaşkanı Sezer'in hükümetle MGK'da tartışması ile mukayese kabul etmeyecek kadar daha ciddi bir siyasi şoktur.

En iyimser senaryodan yola çıkalım. YSK seçim sonuçlarının kesinleştiğine ve geri dönüşü olmadığına karar verir. Hukuken sorun biter. Meclis aritmetiği değişmez. Hükümet yerinde kalır.

Bu durumda bile siyasi gerginlik ve kutuplaşma ihtimali yüksektir. Meclis'in meşruiyeti ile ilgili tartışmalar yoğunlaşacaktır. Hükümet üstünde seçimleri yenileme baskısı artacaktır. Bir erken seçim gündeme gelir. Meclis aritmetiğini değiştiren bir karar halinde ise erken seçim ihtimali çok yüksektir.

Bu sürecin nasıl sonuçlanacağını bilmiyoruz. Türkiye'de siyasi kırılganlığın azaldığı hipotezi doğru ise, dalgalanma kısa sürecek ve siyaset tekrar normalleşecektir. Yani siyasi istikrar sürecektir.

Kur-faiz kısır döngüsü
Siyasi çalkantılar Türkiye ekonomisine kur ve faizde artış şeklinde yansır. Mekanizma artık iyi biliniyor. Siyasi belirsizlik halinde vatandaş daha güvenli olduğunu düşündüğü dövize yöneliyor. Döviz talebindeki artış kuru yükseltiyor. TLden çıkış da faizleri tırmandırıyor.

Gerisi ekonominin ne ölçüde kırılgan olduğuna bağlıdır. Ekonominin temel göstergelerinde bozukluk varsa, kur ve faizdeki yükselme bir kısır döngüye dönüşüyor. Siyasi çalkantı ekonomik krizle sonuçlanıyor. Geçmişte hep böyle oldu.

Nitekim dün kur ve faizde bir yukarı hareket görüldü. Ekonomide yapısal bir dönüşüm olduğu hipotezi doğru ise, kur ve faiz hareketi kısa sürecek ve kur-faiz kısır döngüsü oluşmayacaktır. Yani siyasi sorunlar ekonomiyi etkilemeyecektir.

Türkiye'nin bu sınavı nasıl geçeceğini beraberce izleyeceğiz.