Kamuoyu Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Vakfı TESEV'i yakından tanıyor. Başkanı Dr. Can Paker kadim dostumdur. Zor, karmaşık dolayısı ile polemiğe açık konuları sever. TESEV'i önemli bir düşünce üretim merkezi (think-tank) yaptı. Son dönemde TESEV'in çalışmaları üç alanda yoğunlaştı: Demokratikleşme süreci, dış politika-AB ilişkileri ve kamu yönetimi. İlgilenenler daha ayrıntılı bilgiye www.tesev.org.tr web sayfasından ulaşabilirler.

Doğallıkla Türkiye'de kamu yönetimi denince ilk akla gelen sorunlardan biri kamu borçlarıdır. Borçlar sürekli gündemdedir. Her gün birileri bu konuda yalan yanlış bir şeyler söyler. Havada birbiri ile tutmayan sayılar uçuşur.

Çok önemli bir araştırma
Kamu borçları konusunda da en kapsamlı ve yararlı araştırma TESEV'e aittir. İlk sonuçlar web sitesine yerleştirildi. Yayınlar başlığında kamu yönetimi bölümüne girince Aralık 2004 tarihli biri Türkçe diğeri İngilizce iki metne ulaşılıyor.

"Turkish Debt: 1990-2002 -How Did We Get Here?" başlıklı çalışmanın müellifi Caroline van Rijckeghem. Eski IMF uzmanı ve halen Sabancı Üniversitesi'nde öğretim üyeliği yapıyor.

"Kamu Borcu Nasıl Oluştu? Bu Noktaya Nasıl Gelindi" ise M. Ferhat Emil ve H. Hakan Yılmaz tarafından kaleme alınmış. İkisi de kamuyu ve kamu maliyesini iyi bilen araştırmacılardır. Emil Hazine, Yılmaz ise DPT kökenlidir.

Projede tanınan başka genç nesil iktisatçılar da yer almış. Şerif Sayın, Murat Üçer (van Rijckeghem'in eşi), İzak Atiyas ve Zafer Yükseler yönetici, danışman vs. olarak katkı yapmışlar.

Van Rijckeghem'in çalışması iktisatçılara yönelik. Hem yabancı dilde hem de teknik bir yaklaşımı var. Emil ve Yılmaz daha genel bir okuyucu kitlesini hedefliyor. Kolay okunuyor ve anlaşılıyor.

Gizli açıklar bulunuyor
Araştırmayı okumak yerine benden özet bekleyenleri üzeceğim. Bu kadar güncel ve önemli bir konuda 77 sayfalık göz nurunu iki kısa paragrafta özetlemeyi gereksiz ve yanlış buluyorum.

Kısaca bir noktayı vurgulamak istiyorum. Araştırma kamu maliyesinde özellikle 1990'lı yıllarda yaşanan çözülmeyi belgeliyor. Devletin bütçe dışında yaptığı yani toplumdan gizlediği harcamaların kamu borcundaki artışa etkisini saptıyor.

Çok önemli bir sonuca ulaşıyor. Bütçedeki (görünen) kamu açığı borç artışının sadece yarısını açıklıyor. Geri kalan yarısı ise görev zararları, kamuya geçen bankalar ve Hazine garantili projeler gibi bütçede görünmeyen (gizli) kamu açıklarından kaynaklanıyor. Araştırmanın mutlaka edinilmesi ve okunması gerektiğini düşünüyorum. TESEV'İ bu hayati konuda kamuoyunu aydınlattığı için kutluyorum.