2007 bütçesinin Meclis’e sunulması ile birlikte canlanan maliye politikası tartışmalarına dolaylı yoldan katılıyoruz. Yöntem olarak kamu dengesini kamu borç stoku üzerinden izlemeyi seçtik.

Kamu net borç stoku 2004 sonunda 272 milyar YTL ile zirveye çıkıyor. 2005’ten itibaren inişe geçiyor. 2006’da bu eğilim hızlanıyor. Haziran sonunda kamu net borcu 262 milyar YTL’ye geriliyor. Bir buçuk yılda nominal borç 10 milyar YTL azalıyor. Enflasyonu ekleyince reel borç daha çok düşüyor.

Buradan, yakın geçmişte toplam kamu kesiminin nominal fazla verdiğini anlıyoruz. Daha açık söyleyelim:

Maliye politikası kamu dengesi nominal fazla verecek kadar sıkı tutulmuştur. Doğallıkla reel fazla çok daha büyüktür.

Bu sonuç çok önemlidir. Rekor kıran dış açık ve yeniden tırmanan enflasyon maliye politikasının gevşekliğine maledilemez. Sorumluluk başka yerde, sık tekrarladığım gibi, 2003 sonrasında uygulanan yanlış para politikasındadır.

Hazine’nin brüt borç stoku
Brüt kamu borç stokunun bir avantajı çok çabuk, bir aydan az sürede açıklanmasıdır. Örneğin Eylül 2006 sayıları bayramdan önce yayınlandı. Dolayısı ile daha güncel verilere ulaşılıyor.

Tam adı “Merkezi Yönetim Borç Stoku”. Diğer avantajı da “Merkezi Yönetim Bütçe Gerçekleşmesi” ile doğrudan bağıdır. Aradaki fark Hazine’nin kasa/mevduat değişimidir. O hariç bütçe dengesi ve brüt borç stoku değişimi eşittir.

Zaman aralığı uzadıkça kasa/mevduat kaleminin önemi de azalır. Dolayısı ile brüt borç stokundaki değişim bütçe gerçekleşmesini yansıtır hale gelir. Örneğin bütçe dengede ise borç stoku da sabit kalır. Fazla veriyorsa borç stoku düşer.

Borç stokunda değişim
Yılbaşında 331 milyar YTL olan brüt borç üçüncü çeyrekte (Eylül 2006) 350 milyar YTL’dir. Nominal 19 milyar YTL ya da yüzde 5,5 artmıştır. Yılın ilk dokuz ayında TÜFE artışı yüzde 6,7’dir. Yani reel borç yüzde 1,1 düşmüştür. YTL cinsinden borç yılbaşında 207 milyar YTL iken eylülde 215 milyar YTL’dir. Nominal 7 milyar YTL ya da yüzde 4 artmış, reel yüzde 2,4 düşmüştür.

Döviz cinsinden borç yılbaşından eylüle 93 milyar dolarda sabit kalmıştır. Ancak dolar kuru 1.34’ten 1.45’e çıktığından 124 milyar YTL’den 135 milyar YTL’ye yükselmiştir. Nominal 11 milyar YTL (yüzde 8), reel yüzde 1,4 artmıştır.

Kurdaki yükselmenin borca etkisi 10 milyar YTL’dir. Buna göre sabit kur varsayımı ile brüt borçta nominal artış 9 milyar YTL ya da yüzde 2,7’dir. Reel yüzde 4 düşüşe tekabül etmektedir.

Bu sonuçlar net kamu borcunu incelerken bulduklarımızla tutarlıdır. Çok sıkı maliye politikası uygulandığını teyit etmektedir.