Konuşma programım hafta başında beni İzmir'e götürdü. Reel sektör kökenli bir grupla Türkiye ekonomisindeki son gelişmeleri tartıştık. Tahmin edileceği gibi, bana yönelen sorular aynı noktaya odaklandı. "Yeni bir kriz olur mu?"

Bu ikircikli ve karamsar tavrı normal karşılıyorum. Özdeyişin benzetmesi çok güzel: Sütten ağzı yanan yoğurdu üfleyerek yermiş. Umut da veriyor. Daha önce yaşanan büyük ekonomik ve mali çalkantılardan bir şeyler öğrenilmiş gibi duruyor.

Soruya kategorik bir cevap vermenin zorluğunu kabul ediyorum. Geçmişte Türkiye çok sürprizler gerçekleştirdi. Yine yapabilir. Ona rağmen "Hayır, yeni bir kriz olmaz" dedim.

Kamu maliyesinde disiplin
Daha önce çok işlediğim bir konuya geri dönüyorum. Tekranmdan sıkılan okuyucularımdan özür dilerim. Ancak ısrarımın bir nedeni var. Şu sıralarda bilinçli şekilde kamuoyunu yanıltma çabaları yoğunlaştı.

2001 sonrasında Türkiye ekonomisinin başanlı performansının gerisindeki temel etken kamu maliyesinde gerçekleşen büyük düzelmedir. Pek çok açıdan "inanılmaz" sözcüğünü kullanabiliriz.

2000 sonrasında kamuoyu ve piyasalar sıkı maliye politikasının sürdürülebileceğine bir türlü ikna olmadılar. Faiz dışı fazla hedefleri üst üste tutturuldu. Ona rağmen maliye politikasında gevşeme korkusu devam etti.

IMF'nin de aynı kanıda olduğu anlaşılıyor. 2005 sonunda yayınlanan bir çalışmada Türkiye'nin bütçe disiplini performansına methiyeler düzülüyor. Eşine raslanmadığı da vurgulanıyor.

Ne boyutta bir mali düzeltmeden söz ediyoruz? 1990'ların sonuna doğru enflasyon düzeltmesi yapılmış reel kamu açığı milli gelirin yüzde 10'unu geçiyordu. Halbuki 2005 yılında reel kamu dengesinde küçük de olsa fazla vardır.

Başarı vatandaşındır
Bu önemli gelişmenin anlamını iyi tahlil etmeliyiz. Geri planda 2000'den bugüne verilen fevkalade yüksek faiz-dışı bütçe fazlaları yatmaktadır. Kamu maliyesinde disiplin yüksek faiz dışı fazla sayesinde sağlanmıştır.

Yüksek faiz dışı fazla nedir? Devletin vatandaştan topladığı vergileri ona hizmet olarak geri döndürecek yerde faiz ödemeye kullanmasıdır. Faiz dışı fazlayı devlete ödediği verginin karşılığı kamu hizmetlerini alamayan vatandaş ödemiştir.

Türkiye dünya mali piyasalarını vuran türbülansa rekor dış açıkla yakalandı. Ona rağmen "Kriz olmaz" diyebilmeyi sesini çıkarmadan yüksek faiz dışı fazlaları ödemeyi kabul eden vatandaşa borçluyuz. Bilinmesinde yarar görüyorum.