Türkiye için hem kısa hem uzun dönemde en tehlikeli ekonomik sorun nedir? Hiç tereddütsüz cevap veriyoruz. Artan nüfusun beklentilerini tatmin edecek düzeyde istihdam yaratılmaması yani işsizliğin giderek daha da yaygınlaşmasıdır. Çünkü istihdam ve işsizlik toplumsal ve siyasi istikrar için hayati öneme sahiptir.

Geçen yazıda hesapladık. Uluslararası ortalamalar Türkiye'de çalışma yaşındaki dört kişiden birinin işsiz olduğuna işaret ediyor. Üstelik işsizlik her gün artıyor. Genç ve nispeten iyi eğitilmiş nüfusun giderek daha azını çalıştırabilen bir ekonomik yapı siyaseten sürdürülemez. Diğer konularda başanlı olması bu sonucu değiştirmez. Hiçbir toplum bu gidişata izin vermez.

Maalesef 2003 sonrasında uygulanan yanlış para politikası istihdam dostu güçlü büyümeye geçişi" engelledi. Acil önlem alınmadığı takdirde kalıcı hasar bırakması ihtimali belirdi. Kamuoyunu özellikle uyarıyorum.

Varsayımlar
İstihdam konusu çok denklemlidir. Bir: Çalışma yaşında nüfusta iş gücüne katılma oranı çok düşüktür. İki: Tarım istihdamı yüksektir. Üç: Ücretli istihdam düşüktür. Dört: Sanayi istihdamı azdır.

Gelecek senaryoları için önümüzdeki on yılı aldım. 2005 verileri yayınlandı. 2015 için hedef büyüklükleri saptayarak yola çıktım. Nüfus artış hızını küçük bir düşüşle yüzde 1.3 kabul ettim. 2015 nüfusu 81.3 milyon kişi çıktı.

Demografik özellikler nedeni ile 15-64 yaş grubunun nüfustaki payı bu dönemde yükselecektir. 2005'te yüzde 65,3'ten 2015'te yüzde 67,7'ye yükseleceğini kabul ettim. Çalışabilir yaştaki nüfusun 2015'te 54.4 milyon kişiye ulaşacağını buldum.

İş gücüne katılma oranı için bugünkü Polonya'yı hedefledim. 2005'te yüzde 52,5'tan 2015'te yüzde 65'e çıkacağını öngördüm. 2005'te 24.6 milyon kişi olan iş gücünün 2015'te 35.3 milyon kişiye çıkacağını hesapladım.

Senaryolar
Geriye üç değişken kaldı: Tanm istihdamı, işsizlik oranı ve sanayi istihdamı. İlk senaryoda tarım istihdamının on yılda yarıya düşeceğini, işsizlik oranının ise yüzde 10,3'te sabit kalacağını varsaydım.

Ortalama yıllık artış istihdamda yüzde 3,8, tarımdışı istihdamda yüzde 6,3 çıktı. On yılda tanm dışında 13.1 milyon istihdam yaratmak gerekiyor. Yılda 1.3 milyona geliyor. Bilgi: 2004-05 ortalaması rekor büyüme ile yılda 780 bin kişidir.

İkinci senaryoda işsiz sayısını 2005'in değeri olan 2.5 milyonda sabit tuttum (ilkinde oranı aynı kaldığı halde işsiz sayısı 1.1 milyon artıyordu). Ortalama yıllık artış istihdamda yüzde 4, 1'e, tarım dışı istihdamda yüzde 6,7'ye yükseldi. On yılda yaratılması gereken tarım dışı istihdam 14.1 milyona, yıllık ortalama 1.4 milyona tırmandı.

Nihayet milli gelirde rekor büyümenin gerçekleştiği 2004-05 dönemi istihdam eğilimlerini önümüzdeki on yıla uzattım. İşsiz sayısı 2.7 milyon artışla 5.2 milyona, işsizlik oranı da yüzde 14,7'ye yükseldi.

Sayıların anlamı açıktır. İktisat politikaları istihdamı ihmal edemez. Nokta.