Ben bildim bileli vatandaşa sorunca iki ekonomik sorun öne çıkardı: Enflasyon ve işsizlik. Türkiye son birkaç yılda yüksek enflasyon sorununa kalıcı çözüm getirdi. Artık kamuoyu ve piyasalar da inanıyor.

Ancak istihdam ve işsizlik konusu ters yönde gelişti. Uygulanan yanlış para politikası varolan yapısal zafiyetlere konjonktürün olumsuz etkilerini ekledi. İstihdam ve işsizlik sorunları çığ gibi büyümeye başladı.

Hem teorik makro iktisatta hem de para politikası tartışmalarında işsizlik hayatidir. Makro iktisadın özünü oluşturan konjonktür modellerinin esas amacı işsiz sayısında ve işsizlik oranındaki değişmenin doğru analizidir.

Başarılı bir çalışma
Maalesef Türkiye'de istihdam çok konuşulur ama özellikleri ihmal edilir. Akademik araştırmalar teorik düzeyde kalır. Mali sektör iktisatçıları piyasanın önemsediği diğer göstergelere öncelik tanır. Üstüne, istihdam verilerine güven düşüktür. Neticede bu çok önemli alanda yararlı analiz ve bilgi kısıtlıdır.

Yeni bir çalışma çok önemli boşluk dolduruyor. Merkez Bankası uzmanı Ercan Türkan'ın araştırması "Türkiye'de İş gücünün Yapı ve Nitelikleri - Gelişme ve Değerlendirmeler" başlığını taşıyor. Merkez Bankası tarafından yayınlandı (16 Aralık 2005). Hem yazarı hem de Merkez Bankası ekonomik araştırma bölümünü kutluyorum.

Türkan'ın araştırmasının önemi Türkiye'nin iş gücü ve istihdam yapısının çok gerçekçi bir resmini çekmesinden kaynaklanıyor. Hem sayıları veriyor. Hem de diğer ülkelerle karşılaştırıyor. Böylece eksik ve yanlışların net bir şekilde ortaya çıkmasına olanak sağlıyor.

Yavaş büyümenin bedeli
Başka ülkelerle karşılaştırınca Türkiye'nin İkinci Dünya Savaşı sonrası sanayileşme/gelişme performansını en iyi "vasat" sözcüğü özetliyor. Kore, Tayvan, Singapur, İrlanda, Çin vs. mucize ekonomilerdir. Arjantin tam bir fiyaskodur. Türkiye arada bir yerdedir.

Neden böyle oldu? Türkiye 1970'leri yüksek koruma-aşırı değerli kur-ithal ikamesi modeli ile kaybetti. Başarı ile dışa açılmaya rağmen yüksek enflasyonda somutlaşan makro ekonomik istikrarsızlığın sürmesi 1990'ları kaybettirdi.

Neticede uzun dönem ortalama büyüme hızı düşük kaldı. Bu durum özellikle istihdamı vurdu. Yavaş büyümenin istihdam yapısında yarattığı sorunları birbiri ile iç içe üç temel tezde toplayabiliriz.

Bir: Çalışabilir yaştaki nüfus içinde çalışanların oranı inanılmaz derecede düşüktür. Ekonomi yeterince istihdam yaratamamıştır.

İki: Çalışanlar içinde düşük verimli tarım sektörünün payı çok yüksektir. Ekonomi yeterince yüksek verimli istihdam yaratamamıştır.

Üç: Çalışanlar içinde ücret-maaş-yevmiye karşılığı çalışanların sayısı çok düşüktür. Ekonomide hâlâ düşük verimli mikro firmaların hakimiyeti sürmektedir.

E.Türkan'ın önemli araştırmasının bulguları ile devam edeceğim.