Dün sabah TÜİK üçüncü çeyrek için (Ekim-Aralık dönemi) istihdam ve işsizlik verilerini yayınladı.

“Hanehalkı İşgücü Araştırması” anket yöntemi ile yapılıyor. Bu dönemde örnek içinde yer alan 39 bin hanede 90 bin kişi ile görüşülmüş.

Türkiye toplumu 2001 krizi sırasında ve sonrasında ekonomiye istikrar gelmesi için büyük bir bedel ödemeyi kabul etti. Bütçede devasa faiz dışı fazlalar verildi. Somut kazanımları da oldu. Enflasyon düştü, kamu açıkları kapandı, tüketim ve üretim arttı.

Maalesef olumlu sonuçlar istihdama yansımadı. Devreye 2003 sonrasında uygulanan yanlış para politikaları girdi. TL’deki değer artışı hızlı büyüme dönemlerinde bile yeterli istihdam yaratılmasını izin vermedi. İşsizlik sorununu ağırlaştırdı.

2008’de büyümenin yerini önce durgunluk ardından küçülme aldı. Bekleneceği gibi, olumsuz iç ve dış konjonktür hızla istihdama yansıdı. Birbiri ardından çok kötü işsizlik verileri gelmeye başladı.

Durum çok kötü

İstihdam açısından Türkiye’nin iki önemli yapısal sorunu vardır. Birincisi tarım istihdamıdır. 2008’de ortalama 5.7 milyon kişi tarımda istihdam edildi. Toplam istihdamın yüzde 26’sı ediyor. Bu yüksek oranın tarım-dışında hızlı istihdam artışı ile hızla düşürülmesi gerekiyor.

İkincisi demografik özelliklerden kaynaklanıyor. Türkiye’nin nüfusu artıyor. Üstelik çalışabilir yaştaki nüfus (15+ yaş) daha da hızla artıyor. Artış oranları sırası ile yüzde 1,1 ve yüzde 1,4’dir. Dolayısı ile Türkiye artan nüfusuna iş bulmak zorundadır.

Kasım itibariyle mutlak sayılara bakalım. Nüfus ve 15+ yaş grubu son bir yılda aynı sayıda artmış: 750 bin kişi. Buna karşılık tarım-dışı kesimlerde istihdam edilenlerin sayısı sadece 165 bin kişidir. Yani artan nüfusun sadece yüzde 22’si tarım dışında iş bulabilmiş.

Buna karşılık tarımda istihdam 283 bin kişi artmış. Ne anlama geldiğini kolayca tahmin edebiliyoruz. Dışarıda iş bulamayınca insanlar tarımda kalmışlar. Dolayısı ile toplam istihdamki 450 bin kişilik artışın yüzde 63’ünü tarım sağlamış.

Ya işsizler? Sıkı durun, son bir yılda işsiz sayısı 645 bin kişi artmış. İşsizlik oranı yüzde 12.3’e yükselmiş. Son bir yılın istihdam manzarası bu iki sayı tarafından özetlenmektedir: Tarım dışı istihdam artışı 165 bin kişi, işsiz artışı 645 bin kişi.

Korkutucu eğilimler

İşsizlik oranını hesaplarken “iş aramayıp çalışmaya hazır olanlar” kalemini de ekliyoruz. Son bir yılda 300 bin kişilik artış var. Düzeltilmiş işsiz sayısındaki artış böylece 943 bin kişiye tırmanıyor. Düzeltilmiş işsizlik oranı yüzde 19’a yükseliyor.

Yakın gelecekte hem çıplak hem düzeltilmiş işsizlik oranlarında tarihi rekorlar kırılacaktır. Birkaç ay içinde ilkinin yüzde 15’i, ikincisinin yüzde 25’i bulması ihtimali vardır.

Son olarak yeni bir gelişmeye dikkat çekelim. İstihdam artı işsiz toplamı bize iş gücünü verir. Geçmişte iş gücü nüfustan daha yavaş artardı. İki aydır tersine döndü. Son yılda iş gücü 1.1 milyon kişi arttı. İş gücü dışındaki (15+ yaş) nüfus 340 bin kişi azaldı.

Buna mim koyun. Bugün yerim bitti. Analizi başka bir yazıya kaldı.