TÜİK'in Kasım 2005 İş gücü Anketi sonuçlarına bakıyoruz. 2003'ten bugüne uygulanan yanlış para politikasının istihdam üzerindeki olumsuz etkileri giderek belirginlik kazanıyor. Olayın bu boyutunun anlaşılmasını çok önemsiyoruz.

2005'in son çeyreğini 2004'ün son çeyreği ile karşılaştırıyoruz. Dolayısı ile verileri mevsimlik etkileri düzeltmeden kullanabiliyoruz. Geçen yazıda nüfus, çalışabilir nüfus, iş gücü, iş gücüne katılım oranı, istihdam ve işsizlik verilerine baktık.

Özetle, son çeyrek itibari ile 2004'ten 2005'e nüfusun 1.06 milyon kişi, çalışabilir yaştaki nüfusun 957 bin kişi, istihdamın 58 bin kişi, işsizlerin 158 bin kişi arttığını ve iş gücüne katılım oranının 0.4 puan düştüğünü saptadık.

Nerede bu insanlar?
Sayıları böyle yan yana koyunca bir gariplik olduğu hemen hissediliyor. Çalışabilir yaştaki nüfus 957 bin kişi artıyor. Bunların yüzde 6'sı (58 bin) şu ya da bu şekilde çalışmaya başlıyor. Yüzde 16,5'u (158 bin) işsiz ordusunu katılıyor.

İkisini toplayınca yüzde 22,5 (216 bin) ediyor. Pekâlâ geriye kalan yüzde 77,5'a (741 bin kişi) ne oluyor? Çalışmıyorlar. Ama işsiz de değiller. Ortada garip bir durum olduğu bence çok açık.

Bu tür bilmecelere düşkünlüğüm biliniyor. İktisatçılığı sevmemin önde gelen nedenlerinden biri ekonomilerde böyle durumlara sık raslanmasıdır. Çıplak gözle görünenin arkasına gitme ihtiyacının oluşmasıdır.

Doğallıkla bilmece çözerken neyi nerede arayacağını bilmek önem kazanır. Bu noktada iktisat politikaları ve konjonktür hakkındaki genel hipotez ve analizler yol gösterici rol oynarlar. Benim için de öyle oldu.

İş aramıyor ama
TÜİK İş gücü Anketi iş gücüne dahil olmayanlar hakkında ayrıntılı bilgi veriyor. Çalışabilir yaşta oldukları halde ne çalışan ne de iş arıyorum diyenleri yedi kategoriye bölüyor: Öğrenciler, ev işleri ile meşgul olanlar, emekliler vs.

Ancak bir kategori var ki bizim çok ilgimizi çekiyor: "İş aramayıp, işbaşı yapmaya hazır olanlar."

Biraz açmak istiyorum.

Ankette önce bir işte çalışıp çalışmadığı soruluyor. Hayır diyene, son üç ay içinde iş arayıp aramadığı soruluyor. Evet diyen işsiz kabul ediliyor. Hayır diyene işbaşı yapmaya hazır mısın diye soruluyor. Evet diyenler bu kategoriyi oluşturuyor.

2004'ün son çeyreğinde 1.06 milyon kişi işbaşı yapmaya hazırım demiş. 2005'in son çeyreğinde bu sayı 1.83 milyon kişiye yükselmiş. Yani iş aramıyorum ama iş bulsam işbaşı yapmaya hazırım diyenlerin sayısı 774 bin kişi artmış.

Ne ilginç tesadüf, değil mi! Yukarıda 741 bin kişi kaybetmiştik. Şimdi 774 bin kişi bulduk. Hangi kategoride bulduk? İşsize açıkça işsiz demeyip kibarca işsiz diyen bir kategoride bulduk.

Manzara açıktır. Son çeyrek itibariyle son bir yılda işsiz sayısındaki artış 158 bin değil 932 bin kişidir. Çalışabilir yaştaki nüfus artışına neredeyse eşittir. İstihdam ve işsizlik konusunun ayrıntılı analizini sürdüreceğim.