Pazar günü yeni yayınlanan ocak-mart dönemi cari işlemler dengesini ele almıştık. Son bölümde işçi dövizlerinin seyrini gösteren bir tablo vardı. Maalesef yazı işlerinde bir karışıklık olmuş. Tablo çıkmadı. Anlattıklarımız havada kaldı. Konu önemli olduğu için bugün tabloyu ve metni yeniden yayınlamaya karar verdim. Neden önemli? Okuyucularım hatırlar. Şubat krizinden sonra Türkiye'nin hizmet gelirlerinde ve işçi dövizlerinde yaşanan ani düşüşe daha önce bir kaç kere dikkat çekmiştik. Bir ihtimal Türkiye artık bu dövizleri kazanmıyordu. Döviz kazanma potansiyelinde yapısal bir değişim gerçekleşmişti. Diğeri ise dövizlerin kazanıldığı fakat ekonomik belirsizlik nedeni ile ülkeye yollanmadığı idi. Döviz gelirindeki düşüş konjonktüreldi. Nitekim hizmet gelirlerinde gerileme 2002'nin sonuna doğru durdu. Yavaş yavaş bir toparlanma başladı. Buna karşılık işçi dövizleri düşmeye devam etti. Düşüş 2003'ün ilk çeyreğine de sarktı.

İşçi dövizlerine ne oldu?
Aşağıdaki tabloda 1992'den 2003'e ocak-mart dönemi için yurt dışındaki işçilerin bankalardan yolladıkları döviz, yaptıkları bedelsiz ithalat ve ikisinin toplamı (dolar ve euro cinsinden) veriliyor.Tabloda euro-dolar paritesinin dalgalarını da izleyebiliyoruz.
Şubat devalüasyonu sonrasında iki gelişme var. Bir yandan işçi dövizlerinin toplam miktarı hızla geriliyor. Aynı anda transfer-bedelsiz ithalat dağılımı değişiyor. Yani bankalardan yollanan döviz daha da hızlı azalıyor. Buna karşılık bedelsiz ithalat artıyor. 1998-2001 arası hem toplam dövizin hem de işçi gelirlerinin en yüksek seyrettiği dönem olarak dikkatimizi çekiyor. Bu dört yılda ocak-mart döneminde ortalama 1,1 milyar euro toplam döviz gelmiş. 2003'te sadece, 6 milyar euro geliyor. Neredeyse yarısı. Bankadan gelen dövizlerde ise düşüş oranı yüzde 60'ı geçiyor, 1 milyar euro düzeyinden 410 milyon euro'ya geriliyor. Bu konuda Deniz Gökçe'nin bana da makul gelen bir hipotezi var. Alman vergi makamlarının denetimi artırması sonucu işçilerin nakit dövizi ve bedelsiz ithalatı tercih ettiklerini düşünüyor. Yani bankadan yollanmayan paraları işçiler yanlarında getirip bozdurmaya başlıyorlar. Bu ilginç olayın bu yıl cari işlemler dengesine nasıl yansıyacağını yakından izlemek gerekiyor.