IMF’nin Küresel Mali İstikrar Raporuna ilk tepkim “malumu ilan ötesinde ek bilgi taşıdığını sanmıyorum” olmuştu. Sonra basıp altını çizerek okudum. Tabloları inceledim. Doğrusu ya, haksızlık ettiğimi anladım.

Rapor dünya mali piyasalarının bugününe ve yakın geleceğine odaklanarak kısa dönem dünya ekonomik konjonktürünü irdeliyor. Son yarım yüzyılda mali piyasa gelişmeleri ile ekonomik konjonktür arasıdaki ilişkinin çok güçlendiği biliniyor.

Bir bölümü küreselleşmeden kaynaklanıyor. Sermaye akımları ülke ekonomilerinin karşılıklı bağımlılığını artırdı. Üstüne, yükselen ekonomilerin hızlı büyümesi dünyanın ekonomik coğrafyasını değiştirdi. Yeni sorunlar ortaya çıktı.

Teknolojik ve kurumsal gelişmenin de önemli katkısı oldu. İletişim devrimi mali piyasalara sürat getirdi. Mali piyasa düzenlemelerinde önemli iyileşme sağlandı. Para politikasının etkinliğini yükselten araçlar gelişti.

Bir ilk yaşanıyor
Rapor dünya konjonktürü hakkında bir tespitten yola çıkıyor. Dünya ekonomisinde halen gözlenen bileşime bundan önce hiç rastlanmadığını saptıyor. Bileşkenlerinin iyi anlaşılmasında yarar görüyorum.

Birincisi, son birkaç yılda dünya ekonomisinin rekor hızla büyümesi. Ancak, hızlı büyüme bu dönemi ilginç kılmaya yetmiyor. Geçmişte de benzer yüksek büyüme dönemleri var.

İkincisi, dünya ekonomisinde hızlı büyümenin bir sonucu. Canlı talep, başta enerji olmak üzere ham madde fiyatlarında hızlı artışlara yol açıyor. Geçmiş deneyimler ve teori ile tutarlı bir durum.

Üçüncüsü de geçmişten bilinen bir gelişme. Ülkeler arasında dış açık dengesizlikleri büyüyor. Tek fark, bu kez dengesizliğin rekor düzeylere tırmanması. Akla hemen ABD’nin dış açığı geliyor.

İlk sürpriz dördüncüde. Hızlı büyüme ve enerji-ham madde fiyat artışlarına rağmen çekirdek enflasyon hâlâ düşük seyrediyor. Halbuki geçmişte benzer koşullarda enflasyonda ciddi bir patlama söz konusu oluyordu...

Daha da ilginci sonuncusu. Rekor dış açık dengesizliklerine rağmen döviz kurlarında oynaklık düşük seyrediyor. Yine geçmişle karşılaştırırsak, daha ufak dengesizlikler çok daha büyük kur oynaklığına neden olurdu.

Düzeltme nasıl olacak?
Raporun anahtar sözcüğü olarak karşımıza “düzeltme” çıkıyor. IMF’nin misyonu itibariyle, önceliği dış açık dengesizliklerine vermesi şaşırtmıyor. Tüm analiz dönüp dolaşıp ABD’nin devasa dış açığında düğümleniyor.

Düzeltme sözcüğü iki sıfatla zenginleşiyor: İntizamlı ve intizamsız (orderly, disorderly). İlkinde düşük enflasyon ve hızlı büyüme sürerken düzeltme tedricen gerçekleşiyor. İkincisi reel ve mali göstergelerde sert dalgalanmalar içeriyor. IMF ikincisine daha az ihtimal veriyor.

Yerim bitti. Türkiye tarafı başka yazıya kaldı.