İkinci çeyrek (Nisan-Haziran dönemi) milli gelir verileri DİE tarafından yayınlandı. Çıkacak resmin genel hatları az çok tahmin ediliyordu. Özellikle sanayi üretim endeksi milli gelirin belirlenmesinde etkili oluyor.

Doğallıkla, milli gelirin ayrıntıları da büyük önem taşıyor. Tekrar vurgulayalım. Borsa, kur, faiz, vs. mali göstergeler piyasa aktörleri açısından şüphesiz önemlidir. Ama toplumun tümünü esas ilgilendiren reel büyüklük daima ve her yerde milli gelirdir.

Milli gelir muhasebesini hatırlatalım. Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GSYİH) ülke içinde gerçekleşen toplam mal-hizmet üretiminin değerini ölçer. Dış dünya ile faktör gelir ve gideri eklenince Gayrisafi Milli Hasıla (GSMH) elde edilir.

Milli gelir verileri ekonomideki gelişmeler hakkında hayati bilgiler taşır. Konjonktürü en iyi milli gelir özetler. Ekonomideki yapısal değişimin güvenli bilgileri milli gelirin ayrıntılarından alınır.

Büyüyor ama
Türkiye ekonomisinde üretilen mal-hizmet toplamı (GSMH) cari fiyatlarla birinci çeyrekte 93.5 milyar YTL, ikinci çeyrekte 110 milyar YTL olmuş. İkisini toplayınca ilk yarı için GSMH 203.5 milyar YTL bulunuyor.

İlk yarıda Türkiye'nin dış alem net geliri eksi çıkmış: 1.2 milyar YTL. Böylece ilk yan için GSMH 202.3 milyar YTL elde ediliyor. Cari kurdan 146 milyar dolar ediyor. Buradan 2005 için GSMH'yı 350 milyar dolar civarında tahmin edebiliyoruz. Verileri değerlendirirken en yaygın kullanılan yöntem bir önceki yılın aynı dönemi ile karşılaştırmaktır. Ancak, bunu yaparken enflasyon etkisini temizlemek gerekir. Sabit fiyatlarla milli gelire bakılır. Mevcut milli gelir serileri 1987'yi baz yıl alıyor. Bulunan değer milli gelirin büyüme hızıdır.
GSMH ve GSMH ilk çeyrekte sırası ile yüzde 4.8 ve yüzde 5.3 büyümüştü. İkinci çeyrekte büyüme hızı aynı sıra ile yüzde 4.2 ve yüzde 3.4'e geriledi. Böylece ilk yarı büyümesi aynı sıra ile yüzde 4.5 ve yüzde 4.3 oldu. Geçen yıl ise ilk yarı büyüme hızı aynı sıra ile yüzde 11.9 ve yüzde 13.5'du.

İlk gözlemleri yapabiliriz. Bir: Türkiye ekonomisi bu yılın ilk yarısında büyümüştür. İki: Büyüme hızı ilk çeyrekten ikinci çeyreğe gerilemiştir. Üç: Geçen yıla kıyasla büyümede büyük bir düşüş söz konusudur.

Zengin bilgiler var
Milli gelir verilerinin yayınlanması beni çok heyecanlandırır. Birkaç gün boyunca bütün mesaimi onları anlamaya ve anlamlandırmaya ayırırım. Çok sayıda tablo ve grafiği yenilerim. Mutlaka daha sonraki dönemler için tahminlerde revizyona giderim. Gene öyle yapacağım. İlk bakışta ilgimi çekenler oldu. Dış alem faktör giderlerindeki hızlı arüş bunlardan biri. Stok değişmelerinin ikinci çeyrekte milli gelirin yüzde 10'unu aşması bir diğeri. Ayrıntılarına gelecek yazılarda gireceğiz.