Kamu borç stoğunun kaydını Hazine tutuyor. Farklı tanımlara göre ayrıntılı tablolar yayınlıyor. Örneğin iç, dış ve toplam borç için ayrı dosyalar var. Biraz gecikme ile ayrıca kamunun net borç hesabı da açıklanıyor.

"Merkezi Yönetim Borç Stoğu", adından da anlaşılacağı gibi, Hazine'nin doğrudan yükümlülüğündeki toplam brüt kamu borcunu ifade ediyor. Haziran sonu verileri cuma günü açıklandı.

Dikkatinizi çekmiştir. Kamu borcu artık eskisi gibi ilgi odağı olmuyor. Her açıklanan veriden sonra sonra "eyvah felakete gidiyoruz" ya da "bu borç sürdürülemez" beyanatları da verilmiyor.

Üstelik mayıstan bu yana mali piyasalar ciddi şekilde çalkalandı. TL değer kaybetti. Faiz yükseldi. Para politikası sıkıldı. Beklentiler bozuldu. Satışların düştüğü haberleri arttı. Ama kamu borcu korkuları depreşmedi.

Hem düşüyor hem artıyor
Yaz sıcaklarında okuyucularımı karışık tablolarla sıkmama kararı aldım. O nedenle gözlemlerimi az sayıda veriye yoğunlaştırıyorum.

2005 sonunda 331 milyar YTL olan merkez yönetim borç stoğu Haziran 2006'da 21 milyar YTL artışla 352 milyar YTL'ye yükselmiş. Altı aylık tüketici enflasyonunu düşünce reel artış oranı yüzde 1,3 çıkıyor.

Ayrıntıya giriyoruz. YTL ile borç 3 milyar YTL artışla 210 milyar YTL'ye yükselmiş. TÜFE ile düzeltince yüzde 3,3 reel azalma buluyoruz. Dövizle borç ise 4 milyar dolar azalarak 89 milyar dolara gerilemiş. Onun da yüzde 4 düştüğünü hesaplıyoruz.

Basit bir bilmece ile karşı karşıyayız. TL cinsinden reel borç düşmüş. Döviz borcu da azalmış. Ona rağmen toplam borçta reel artış var. Çünkü döviz kuru değişmiş. Yıl sonuna kıyasla dolar yüzde 19,5 artmış. Dolayısı ile döviz borcunun YTL değeri yükselmiş. Bu da toplam borcu artırmış.

2001'le karşılaştırma
Kriz sonrası dönemi bütün olarak görebilmek için haziran verilerini 2001 sonu ile karşılaştırıyorum. Gene tüketici fiyatları ile düzelterek reel değişime bakıyorum. 2001 sonundan hazirana merkezi yönetim borç stoğundaki reel artış yüzde 4,3 çıkıyor.

Bu sayı çok önemlidir. Çünkü borç stoğundaki değişim ile kamu kesimi reel dengesi tanım icabı eşit olmak zorundadır. Dört buçuk yılı kapsayan bir dönem için küçük bir reel borç artışı küçük bir reel kamu kesimi açığı anlamına gelir.

Dönemin başlarında, özellikle 2002 ve 2003'te kamu açığının küçük olmadığını biliyoruz. Buradan, son yıllarda reel kamu dengesinin artıya geçtiği sonucuna ulaşıyoruz. Bu çok önemli konuya tekrar geri döneceğim.