2004 yılı ilk yarı temel büyüklükleri birbiri ardına ortaya çıkıyor. Haziran ayı enflasyonu ay başında yayınlanmıştı. Maalesef değerlendirme fırsatını bulamadık. Salı günü Temmuz enflasyonu çıktıktan sonra ikisini birden gözden geçireceğiz.

Haziran sonu bütçe gerçekleşmesi açıklandı. Son yazımızda kısaca baktık. Geçen hafta Haziran dış ticaret verileri geldi. Haziran ödemeler dengesi ve sanayi üretimi önümüzdeki hafta bekleniyor. Ayrıntılı analiz edeceğiz.

Geçtiğimiz hafta Haziran sonu kamu borcu istatistikleri Hazine'nin web sitesine yerleştirildi. Kamuoyu ve mali piyasalar borcun çevrilmesi konusundan eskisi kadar korkmuyor. Ama geri planda hala önemli bir güvensizlik unsuru olarak devam ediyor.

Doğallıkla, bütçe gerçekleşmesi ile kamu borcunun seyri arasında çok yakın bir ilişki var. Diğer koşullar aynı iken, bütçedeki faiz-dışı fazla miktarı büyüdükçe, borç artışı yavaşlıyor. Hatta durabiliyor. Son yazı ile buradan bağlantı kurabiliriz.

Konsolide Bütçe Borç Stoğu
Bilinenleri kısaca tekrar edelim. Devlet borcunun çok önemli bir bölümü Hazine'nin üstünde. Buna "Konsolide Bütçe Borcu" deniyor. Toplam kamu borcunun yüzde 95'den fazlasını oluşturuyor. Üç ana kaleme ayırabiliriz. Birinci bölümde Hazine'nin iç piyasaya olan tahvil ve bono borçları yer alıyor. Küçük bir bölümü döviz ya da dövize endeksli, gerisi sabit getirili kağıtlar.

İkinci bölümde piyasa-dışı yani diğer devlet kurumlarına borçlar yer alıyor. TMSF başta geliyor. Gene ağırlık TC.de. Üçüncü bölümde ise Hazine'nin dış borçları var. Tümü döviz cinsinden borçlar. Haziran 2004 itibariyle, borçların takriben yüzde 55'inin TL, yüzde 45'inin döviz cinsinden olduğunu görüyoruz.

İki hususu hatırlatalım. Birincisi, Hazine'nin toplam borcu döviz kurundan çok etkileniyor. Kur dalgalanmaları borç dalgalanmalarına dönüşüyor. Dolayısı ile bizim açımızdan ölçme sorunları ortaya çıkıyor.

İkincisi, konsolide bütçe borç stoğu Hazine'nin brüt borcunu ifade ediyor. Tefsir ederken bu hususu mutlaka dikkate almak gerekiyor. Örneğin brüt borç artarken net borcun azalması (ya da tersi) mümkün olabiliyor.

Brüt borç sabit kalıyor
Gazetedeki köşemde yer alan grafikte konsolide bütçe borç stoğunun Aralık 2002'den bu yana seyri gösteriliyor. Kesik çizgi ile gösterilen fiili borç 243 ktr. TL'den 303 ktr. TL'ye yükseliyor. Birbuçuk yılda yüzde 25 artıyor.

Ancak, aynı dönemde TÜFE de yüzde 22 yükseliyor. Dolayısı ile birbuçuk yılda reel artış yüzde 3'den ibaret kalıyor. Grafikteki kesintisiz çizgi borç stoğunu reel (Haziran 2004 fiyatları ile) olarak izliyor. Borcun yatay seyrettiği hemen görülüyor. Şaşırtıcı mı? Hayır. Döviz kurunda istikrar var. TL faizleri sürekli düşüyor.

En önemlisi bütçe rekor faiz-dışı fazla veriyor. Üçü birleşince brüt borç reel olarak sabit kalıyor. Bu kadar basit. Net borcun seyrine bir sonraki yazıda bakacağız.