Geçen yazıda 2003'ün ilk yansında bütçe gerçekleşmesini değerlendirdik. Hükümetin kamu harcamalarını denetim altında tutmakta zorlandığı görüldü. Faiz-dışı fazlayı hedef sınırları içinde tutmak için vergi yükü ağırlaşmıştı.

Bugün haziran sonu itibarıyla kamu borcunu ele alacağım. Irak savaşı öncesi ve sırasında borç konusunda felâket senaryoları yeniden tezgâhlanmışta.

Okuyucularımıza sükûnetlerini muhafaza etmelerini önerdik. Haklı çıktık. Dikkatinizi çekmiştir. "Bu borç çevrilemez" korosu bir süredir suskun. Borcun yerini döviz kuru aldı. Kur bugün yükselir, yarın yükselir, eylülde yükselir derken günler geçiyor. Ağustos ayına girdik bile.

Borç verileri
Haziran 2003 sonu itibarıyla Hazine'nin borcu internet sitesinde yayınlandı. Bazı okuyucularımdan fazla tablo kullandığım şikâyeti geldi. Onların hatırına bugün tablosuz anlatmaya çalışacağım.

2002 sonunda Hazine'nin toplam borcu 242,2 ktr. TL iken haziran sonunda yüzde 7,5 artarak 260.5 ktr. TL'ye yükselmiş. Yılın ilk yarısında tüketici enflasyonu ise yüzde 12'ye gelmiş. Enflasyon nominal borç artışından daha yüksek olunca toplam reel borç yüzde 4 azalmış.

Borcun takriben yarısının TL cinsinden diğer yarısının ise dövizle olduğu biliniyor. Hazine'nin TL borcu 2002 sonunda 101,7 ktr. TL iken haziranda yüzde 26,3 artışla 128,5 ktr. TL'ye tırmanmış. Yani TL cinsinden reel borç yılın ilk yarısında yüzde 12,8 artmış.

Dövizle borç 2002 sonunda 140,7 ktr. TL iken haziranda yüzde 6,1 azalarak 132,1 ktr. TL'ye gerilemiş. Döviz cinsinden reel borç yılın ilk yarısında yüzde 16,2 düşmüş.

Dövizle borç sayılarına dolar cinsinden bakınca farklı bir manzara ortaya çıkıyor. Hem dış hem de iç borç dolar cinsinden yılın ilk yansında artıyor. 2002 sonunda 86,1 milyar dolar iken haziranda yüzde 7,1 artarak 92,9 milyar dolara çıkmış.

Dövizle artan borcun TL ile düşmesini temin eden döviz kurudur. 2003 sonunda dolar 1.640.000 TL iken haziranda 1.420.000 TL'ye inmiş. Dolardaki gerileme borç tablosunun olumlu çıkmasının temel nedeni olarak görülüyor

Reel faiz
Üç aydır hazine ödediği reel faizi de hesaplayıp yayınlıyor. Nisan-haziran ortalamalarını kısaca özetleyelim. Bu dönemde Hazine'nin yıllık bileşik reel faiz yükü yüzde 11,8 olmuş.

Reel faizin dağılımı nasıl? Piyasaya TL borcun reel faizi çok yüksek: yüzde 27,2'ye geliyor. Buna karşılık piyasaya dövizle borç Hazine için çok kârlı: reel faiz yüzde - 13,2 tutmuş.

Daha önce söyledik ama tekrarlamakta yarar görüyoruz. Yılın ilk yansında Hazine fazla faiz ödemedi. TL ile borç verenlerin aldıkları yüksek reel faiz dövizle borç verenlerin cebinden çıktı.