Artış eğiliminin 2003'de sürdüğü görüldü.

Daha önce yayınlanan sanayi üretimi, kapasite kullanımı, dış ticaret, CNBC-e tüketici güven endeksi, vs. sayıları yüksek bir büyüme performansına işaret ediyordu.

Fiili durum iyimserlerin beklentilerinden de yüksek çıktı. Milli gelir verilerinin tefsiri pek çok açıdan büyük öneme sahiptir. Ekonominin gidişatı hakkında en yararlı bilgileri onlardan alırız. Doğallıkla önümüzdeki günlerde kamuoyu uzun uzun anlamını tartışacaktır.

Güçlü büyüme
İlk çeyrekte 1987 fiyatlan ile Gayrisafi Yurtiçi Hasıla (GSMH) geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 8,1 artarak 25,1 trl. TLye yükselmiş. Bu mutlak olarak gelmiş geçmiş en yüksek birinci çeyrek reel milli gelirine tekabül ediyor.

Nisan 2002 - Mart 2003 arasındaki on iki aya bakalım. GSMH bir önceki on iki aya kıyasla yüzde 9 artarak 120,3 trl. Tüye yükselmiş. Böylece yıllık GSMH 2000 yıl sonunda ulaştığı 118,9 trl. TL düzeyinin üstüne çıkmış oluyor.

GSMH ülke içinde üretilen katma değeri gösteriyor.

Buna dış dünya ile faktör gelir-giderini ekleyerek Gayrisafi Milli Hasıla GSMH elde ediliyor. Maalesef Şubat krizi ile birlikte dış alem faktör gelirlerinde ciddi bir düşüş başladı. Hâlâ sürüyor.

Öte yandan dış alem faktör giderleri yavaş da olsa artmaya devam ediyor. Bu durumda net faktör geliri 2002'ye kıyasla düşmüş. Dolayısı ile 2003'ün ilk çeyreğinde GSMH geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 7,4 büyümüş. Yani faktör giderlerindeki gerileme büyümeden 0,7 puan götürmüş. Yıllık bazda bakınca, GSMH'nın son 12 ayda yüzde 9,2 büyüdüğünü hesaplıyoruz. GSMH'nın büyüme hızı yüzde 9 idi. Aradaki olumlu farkı büyük ölçüde 2002 ilkbaharındaki olumlu konjonktürde, faktör gelirlerinde yaşanan artış açıklıyor.

Harcama kalemleri
Özel tüketim harcamaları yüzde 6,5 artmış. 2000 yılından bu yana ilk kez özel tüketimde ciddi bir canlanma ortaya çıkıyor. Kısmen 2002'nin ilk çeyreğinde özel tüketimin düşmüş olmasından kaynaklanıyor. Kamu tüketimi yüzde 3 azalmış. Bu fevkalâde önemli bir sayı. Kriz boyunca genelde kamu tüketimi artışını sürdürmüştü. AKP Hükümeti'nin mali disiplini ciddiye aldığının bir işareti olarak kabul edilebilir.

Yatırımlar yüzde 9,3 artmış. Ancak, yatırımlann dağılımı da ilginç. Kamu yatırımlan yüzde 37,8 düşmüş. Buna karşılık özel yatırımlar yüzde 20,4 artmış. Özel kesimin makine teçhizat yatırımlarındaki büyüme ise yüzde 53'ü bulmuş.

Mal ve hizmet ihracat yüzde 14,5, mal ve hizmet ithalatı ise yüzde 23,9 artmış. Dolayısı ile mal-hizmet dış ticaretinin toplam etkisi eksi olmuş. Nihayet stoklar GSMH'da yüzde 6 düzeyinde bir artsa neden olacak şekilde yükselmiş.

Bu sayıların ne anlama geldiğini açıklamaya devam edeceğiz.