Doğrusu ben de dünü heyecanla bekliyordum. Ama benim bekleyişim borsa-kur-faiz üçgenine yönelik değildi. TÜİK Hanehalkı İş gücü Araştırması şubat (Ocak-Mart arası yani ilk çeyrek) verileri açıklanacaktı. Aralık ve Ocak sayıları istihdam ve işsizlikte ana eğilimlerin ipuçlarını taşıyordu. Mevcut konjonktürün yeterli istihdam yaratamadığı görülüyordu. Analizi derinleştirmek için birkaç yıllık karşılaştırma olanağı veren ilk çeyrek verileri gerekiyordu.

Son yıl içinde istihdam ve işsizlik konularına özel ağırlık verdim. Nedeni biliniyor. 2003 sonrasında uygulanan yanlış para politikası istihdam dostu olmayan bir süreci tetikledi. Olumsuz sonuçları zaman içinde ortaya çıkıyor.

İstihdamda artış yok
Önemi nedeni ile konuyu ikiye bölüyorum. Bugün alt bölümleri dahil istihdam verilerini ele alacağım. Böylece işsizliği tek başına bir yazı konusu etme imkânım olacak.

Karşılaştırmayı 2004 ve 2005'in ilk çeyrekleri ile yapıyorum. Çeyrek bazında zaman serisi 2000'e kadar geri gidiyor. Ama kriz döneminin fazla anlamı yok. 2003'ü ise Irak savaşını düşünerek tabloya koymadım. Sonuçlar aşağıdaki tabloda yer alıyor.

Nüfusun ve dolayısı ile çalışabilir yaştaki nüfusun yılda l milyon kişi arttığını sanırım arük sağır sultan bile duydu. Geçen yıl hem iş gücü hem istihdam buna yakın miktarlarda (800 bin ve 900 bin kişi) arüyor.

2004'ten 2005'e istihdam artışı tatminkâr duruyor. Ancak manzara 2006'da değişiyor. Bir yıl içinde hem iş gücü hem istihdam 200 bin kişi azalıyor. İşsiz sayısı sabit kalıyor. Dolayısı ile katılma oranı 2004 düzeyine (yüzde 46) geriliyor.

Altını ne kadar çizsek azdır. Bu dönemde Türkiye ekonomisinin büyüme hızı çok yüksektir. Dış açıkta tarihi rekorlar kırılmıştır. Mali piyasalarda istikrar vardır. Buna rağmen istihdam artmamış, azalmıştır.

Tarımdan kaçış hızlanıyor
Ayrıntılara girince bilmecenin muhtemel bir cevabına ulaşıyoruz. Son dönemde enflasyonda düşüşle birlikte istihdamın yapısı da değişiyor. Verilerde değişimi farklı boyutlarını görebiliyoruz.

Birincisi tanm kesimi istihdamında özellikle geçen yıl hızlanan bir düşüş var. Bir yılda 1.1 milyon kişi tarımdan kaçıyor. Tarım dışı kesimlerde ise 840 bin kişilik yeni istihdam yaratılıyor. Aradaki 230 bin kişi işsizler safına katılıyor.

İkincisi, ücret-maaş-yevmiye karşılığı istihdam edilenlerin oranı yükseliyor. Tarım dışında yaratılan 830 bin kişi istihdamın 760 bini bu kategoride gerçekleşiyor. Üstüne, tümü özel kesim tarafından yaratılıyor.

Bu gelişmeler olumlu bir yapısal dönüşüm sürecine tekabül ediyor. Yani iki zıt etki ortaya çıkıyor. İstihdam artmıyor ama yapısı değişiyor. İşsizlik verileri konjonktür sorunlarının daha net görülmesini kolaylaştıracaktır.