Hanehalkı İş gücü Araştırması'nın ilk çeyrek sonuçlarını değerlendiyoruz. Pazartesi günü istihdam verilerini 2004 ve 2005'le karşılaştırdık. Bir önceki yılın makul istihdam artışının yerini bu yıl düşüşün aldığını saptadık. Nedeni tarımda istihdam gerilemesidir dedik.

Bugün işsizlik verilerine bakıyoruz. Tüm ekonomik göstergeler arasında siyasi ve sosyal çıkarsamaları açısından en önemlisi hiç tereddütsüz issizliktir. Türkiye'de hâlâ mali piyasa dalgalanmalarına daha çok ilgi duyulması çok üzücüdür.

Türkiye işsizliğin çifte kıskacını yaşamaktadır. İlki stok sorumudur. Yüksek enflasyon döneminde ekonomi yeterli istihdam yaratamamış yani işsizlik birikmiştir. İkincisi akım sorunudur. Her yıl çalışabilir yaştaki nüfusa 1 milyon kişi eklenmektedir.

O açıdan Türkiye'de büyümenin istihdam dostu olması hayati önemdedir. Ama 2003 sonrasında uygulanan yanlış para politikası tam tersi bir konjonktürü devreye sokmuştur. İstihdam yerine işsizliği artıran bir büyümeyi tetiklemiştir.

İki işsizlik ölçüsü
Karşılaştırmayı 2004 ve 2005'in ilk çeyrekleri ile yapıyoruz. Böylece 2004'ten 2005'e gelişmeleri 2005'ten 2006'ya gelişmelerle kıyaslayabiliyoruz. Veriler aşağıdaki tablodadır.

Çalışabilir yaştaki nüfus her yıl 1 milyon kişi civarında artıyor. 2004'ten 2005'e istihdam da ona yakın artınca işsiz sayısı 100 bin kişi azalmış. Buna karşılık 2004'ten 2005'e istihdam 200 bin düşerken işsiz sayısı sabit kalmış. Son bir yılın bir öncekine kıyasla istihdam ve işsizlik açısından ciddi bir bozulmaya tekabül ettiği açıktır.

Karşımıza bir bilmece çıkıyor. Son bir yılda çalışabilir yaştaki nüfustaki 900 bin kişi artış ne olmuş? Sorunun cevabı için iş gücü dışında kalan nüfusun ayrıntılarına girmek gerekiyor.

Veriler içinde çok önemli bir kategori var: "iş aramayıp çalışmaya hazır olanlar". İki alt kategoriden oluşuyor: "iş bulma umudu olmayanlar" ve "diğer". Bilmeceyi bunları ekleyerek çözebiliyoruz.

İşsizlikte tehlikeli artış
2004'ten 2005'e iş başlamaya hazır olanların sayısı 100 bin kişi azalıyor. 2005'ten 2006'ya ise 800 bin kişi artıyor. Böylece artan nüfusun nereye gittiği de ortaya çıkıyor.

İlk çeyrek itibanyla düzeltilmiş işsiz sayısı 5.3 milyon kişidir. Son bir yılda 900 bin kişi artmıştır. Buna göre bir yıl önce yüzde 17,4 olan düzeltilmiş işsizlik oranı bu yıl yüzde 20,4'e yükselmiştir.

Dikkatinizi çekerim. İşsizlik oranında 2 puanlık artış milli gelirin hızla büyüdüğü bir dönemde gerçekleşmiştir. Mevcut konjonktüre neden "istihdamsız büyüme" dediğimiz sanırım daha iyi anlaşılıyor.