Merkez Bankası ilk çeyrek ödemeler dengesi verilerini yayınladı. Gidişatı zaten dış ticaret verileri belirgin hale getirmişti. O bakıma sonuç beklenenden farklı çıkmadı. Sayıların ayrıntılarına girmeden genel teşhisi söyleyelim. Mevcut konjonktürün özelliği TL'deki değerlenme ve hızla şişen iç talep balonudur. İç talep dış ticaret açığını büyütüyor. Hizmet gelirleri ise yerinde sayıyor. Bu durumda dış ticaret dengesindeki bozulma cari işlemler açığına bire bir yansıyor. Dış ticaret açığı ve cari açık beraberce artıyor. Bu yalın ve tatsız gerçeği istatistik cambazlıktan ile saklamak ya da hafifletmek mümkün değildir.

Sayılara bakıyoruz
Cari işlemler dengesi ana kalemleri aşağıdaki tabloda özetleniyor İlk iki sütunda geçen yıl ve bu yıl için ilk çeyrek sayıları var. Sonraki iki sütun bir yılda değişimi mutlak (milyar dolar) ve yüzde oran olarak gösteriyor. Son sütuna bilgi olarak mart sonu itibariyle yıllık verileri koyduk.

İlk sıradaki mal dengesi dış ticaret, bavul ticareti ve altın ithalatı toplamını veriyor. Geçen yıl 6.2 milyar dolar olan açık bu yıl 2.5 milyar dolar (yüzde 40) artışla 8.7 milyar dolara tırmanmış. Zaten dış ticaret açığı da 2.6 milyar dolar büyümüştü.

Hizmet kalemlerinde değişim çok az. 1.2 milyar dolar hizmet fazlası sabit kalıyor. İşçi dövizleri 100 milyon dolar artışla 300 milyon dolara çıkıyor. Mal-hizmet-transfer dengesine "faiz dışı dış denge" diyebiliriz. Geçen yılın 4.8 milyar dolar açığı 2.4 milyar dolar (yüzde 51) artışla 7.2 milyar dolara tırmanıyor. Üç ayda Türkiye, mali giderler hariç dış dünyaya bu kadar fazla harcama yapıyor.

Yatırım gelir-gideri kalemleri aynı miktar (200 milyon dolar) artınca bu kalemdeki açık 1.4 milyar dolarda sabitleniyor. Böylece gecen yıl 6.2 milyar dolar olan ilk çeyrek cari işlemler açığı 2.4 milyar dolar (yüzde 39) artışla 8.6 milyar dolara yükseliyor. Bu değişimin (2.4 milyar dolar) mal açığındaki değişime (2.5 milyar dolar) eşit olduğuna dikkat çekelim.

Tehlike çanları çalıyor
2005 sonunda yıllık cari işlemler açığı 23 milyar dolardı. Üç ayda 2.5 milyar dolarlık bir bozulma ile 25.5 milyar dolara yükseldi. Açığın ayda ortalama 800 milyon dolar artması anlamına geliyor. Bu eğilim yılın geri kalan bölümünde devam ederse 2006 cari işlemler açığı 33 milyar doları bulur. Elbette, geçmiş eğilimin gelecekte süreceğini söyleyemeyiz. Ancak mevcut konjonktürün sürdürülemezliğine bir işaret olarak tefsir edebiliriz.

Önümüzdeki dönemde dış denge ile ilgili sorunların ve risklerin kamuoyunu ve piyasaları çok meşgul edeceğini söyleyebiliriz.