Mali piyasalarda hava aniden olumluya döndü. Halbuki daha bir ay önce sadece felâket senaryoları konuşuluyordu. İç borcun konsolidasyonu kaçınılmaz deniyordu. Olsa olsa konsolidasyonun tarihi konusunda anlaşmazlık çıkıyordu.

Ben bu trene binmedim. Hatta, tasarrufunuzu yurt dışına "güvenli kurumlara" yollayın diyenlerle "mağlup pehlivan güreşe doymaz" diye alay ettim. Konsolidasyona gerek olmadığını söyledim. TL'yi riski düşük ve getirişi yüksek enstrüman ilan ettim.

Şimdi haklı çıkmanın keyfini yaşıyorum. Dikkatinizi çekerim. Türkiye Irak'taki askeri operasyonda ABD'nin yanında yer almadı. Dolayısı ile 25 milyar dolar mali yardım da gelmedi. Buna rağmen mali göstergeler hızla normalleşme yoluna girdi.

Yanlış bahisler
İlgilenen okuyucularıma 25 Mart 2003 tarihli "Tasarrufçunun Zor Kararı" başlıklı yazımı yeniden okumalarını tavsiye ediyorum. Eski yazılarıma www.bilgi.edu.tr/akat web sayfamdan ulaşmak mümkündür.

Şunu anlatmaya çalışmıştım. Tasarrufunu dövizde tutmak aslında Türkiye'ye karşı bahse girmekle özdeştir. Neden bahis sözcüğünü kullanıyorum? Çünkü her pozisyon neticede bir bahistir, insanlar kendilerine daha faydalı olacaklarını düşündükleri pozisyonları tutarlar.

Devam edelim. Tasarrufunu dövizde tutan ne zaman kazanır? Türkiye ekonomisi hiperenflasyon, konsolidasyon gibi büyük bir krize düşerse döviz tutanlar kârlı çıkacaktır. Yani döviz pozisyonu aslında Türkiye'nin batacağına bahse girmektir.

Ya Türkiye batmaz, tam tersine toparlarsa? O takdirde döviz kuru kıpırdamaz. Hatta bir miktar geriler. Dolayısı ile döviz tutanlar TL cinsinden reel olarak ciddi zararlar yazarlar. Çünkü Türkiye'ye karşı girdikler bahsi kaybetmişlerdir.

Gerisini çıkartmak için deha olmaya ihtiyaç yoktur. Türkiye iyiye giderse, TLde kalanlar bu süreçten çok kârlı çıkar. Çünkü onlar Türkiye'nin toparlanacağına bahse girmişlerdir. Doğru ata oynadıkları için bahsi kazanmış ve kâr etmişlerdir.

Güven ve reel faiz
Bu durum yeni bir olay değildir. Son bir aya özgü değildir. Uzun süredir böyledir. İstediğiniz zaman aralığını alabilirsiniz. İki yıl, dört yıl, sekiz yıl, on iki yıl, hiç farketmez. TL'nin getirişi daima daha yüksek olmuştur. Nedeni de çok açıktır. Ortalama TL reel faizi 1989'dan bu yana hep çok yüksek seyretmiştir.

Şimdi esas soruyu sorabiliriz. Neden TL faizleri daha yüksektir? Çünkü vatandaşların büyük çoğunluğu Türkiye'ye güvenmemekte, tasarrufunu dövizde tutmaktadır. TL'ye güvenen azınlığın yüksek faiz getirişi elde etmesini temin eden işte bu basit gerçektir.

Dönemi TLde geçiren biri olarak döviz tutkunlarına minnettarlığımı özellikle ifade etmek istiyorum. Öyle ya, onlar da Türkiye'ye güvense faizler çok daha düşük olurdu. Ben de bu kadar yüksek reel getiri elde edemezdim.

Ne yapalım. Oyun böyle kurulmuş. Türkiye kendisine güvenenleri mükafatlandırıyor. O arada Türkiye'ye güvenmeyenler de cezalandırılmış oluyorlar. Ama bundan çok şikâyetçi olmamaları gerekir. Neticede Türkiye'ye karşı bahse girme kararını kendileri aldılar. Kendi düşen ağlamaz.