Yılbaşından önce internette bir şeyler ararken Galbraith'in yaşadığını gördüm. Doğrusu biraz şaşırdım. "Bravo, çok uzun yaşamış, sağlığı nasıl acaba?" diye meraklandığımı hatırlıyorum.

Ölüm haberini duyunca yine internete döndüm. 15 Ekim 1908'de doğduğunu, yani 98 yaşında olduğunu öğrendim. Hem üretken, hem etkili, hem de uzun ve sağlıklı bir yaşam diye düşündüm.

John Kenneth Galbraith 20'nci yüzyılın en renkli ve üretken iktisatçılarından biridir. Federal bürokraside üst düzey yöneticilik, Demokrat başkanlara danışmanlık, Harvard'ta hocalık, Hindistan'da sefirlik yapü.

Ayrıca birkaç yıl Fortune dergisini yönetti. Demokrat Parti içinde önemli görevler üstlendi. Radyo ve televizyonda program yapü. 50 kitap yayınladı. İki de romanı var. Son kitabı çıktığında (2004) 96 yaşında idi.

Nasıl iktisatçı oldum?
Galbraith'le yaşam çizgim kesişti. Onun haberi yok ama bu sonucu değiştirmiyor. Yazdıkları ile hayatımın kritik bir döneminde tanıştım. İktisatçılık mesleğini tercih etmemde etkisi oldu.

Hikâyeyi kısaca özetlemek istiyorum. 1960'da AFS bursu ile ABD'ye gittim. Güney Kaliforniya'da Redondo Union High School'da lise son sınıf okudum. Lise diploması aldım.

Son sınıf öğrencilerinin tümü "Amerikan Hükümeti" adlı dersi almak zorunda idi. Vatandaşlık dersi diyebiliriz. Dersin hocası Alvin Dickhart Demokrat Partili tipik bir liberaldi. Amerika'da solculara liberal dendiğini hatırlatalım.

Galbraith'e ün kazandıran "The Affluent Society" adlı kitabı yeni yayınlanmıştı. Tüketim toplumu anlayışına soldan önemli eleştiriler getiriyordu. Dickhart okumam için kitabı önerdi. Ben de oturup okudum.

Türkiye'den geliyorum. Gelişmiş bir piyasa ekonomisini ilk kez görüyorum. 18 yaşındayım. İktisada giriş dersi bile almamışım. Tabii ki kitabı anlamadım. Ama iktisatçılığın ne kadar önemli ve yararlı olabileceğini ilk kez hissettim.

Odamda Galbraith'in sekiz kitabı var. Bir o kadar da kütüphanelerden alıp okumuş olmalıyım. Sanınm kendimi Galbraith'in öğrencisi sayabilirim.

Halk aydını
Galbraith'in gücü iktisat teorisinde değildi. Nobel alamadı. Gücü diğer iktisatçılar yerine doğrudan toplumla iletişimi tercih etmesinden kaynaklanıyordu. İngilizce "public intellectual" denir. Türkçe "kamu aydını" fazla devlet kokuyor. Eski "amme" sözcüğü avam (halk) anlamına da gelirdi. "Halk aydını" bence oturuyor.

Teorinin yüksek kulelerinde hep küçümsenirdi. Ama Amerika'da refah devletinin tesisinde kritik rol oynadı. On milyonlarca Amerikalı'nın yaşamına olumlu katkısı oldu. iktisatçılık mesleğine çok yakışıyordu. Toprağı bol olsun.