Ekonomi beklenenden daha hızlı büyüyor.

Ve en önemlisi, enflasyon iki yıl üstüste hedefin altında gerçekleşiyor. 2002 yılında TÜFE hedefi yüzde 35'di. Gerçekleşme yüzde 29.7 oldu. 2003'de hedef yüzde 20 idi. Enflasyon yüzde 18.4 düzeyinde kaldı.

Kamuoyunu çok önceden uyardım. Ekonomide ne kadar büyük bir dönüşüm yaşandığının kanıtlarını gösterdim. Hiç birşeyin eskisi gibi olmadığını ve olmayacağını söyledim. Yeni koşullara uyum sağlamanın önemini vurguladım. Maalesef ikna edemedim.

Sokaktaki vatandaşın tereddütlerini makul karşılıyorum. Geçmişte sütten ağzı çok yandı. Şimdi haklı olarak yoğurdu üfleyerek yiyor. Profesyonel iktisatçıların tavrını ise yadırgıyorum. Anlamakta zorlanıyorum.

Sistematik hata
insanlar hata yapar. Latincesi "errare humanum est" sık kullandığım bir deyiştir. Her insani faaliyet bilinmeyen bir geleceğe yöneliktir. Zaten insanlar ve oluşturdukları toplumlar çok karmaşıktır. Alınan kararlarda ve yapılan işlerde hata olması eşyanın tabiatındandır.

Hata kavramının bu tanımında raslantının önemli bir yeri vardır. Bilinmeyenler sonucu iyi olduğu kadar kötü yönde etkileyebilir. Dolayısı ile alınan karann iki yönde yanlış çıkma ihtimali birbirine eşittir.

Örnek olarak enflasyonu tahmin eden bir iktisatçıya bakalım. Fiili enflasyonun seyri öngörülmesi olanaksız dışsal faktörlerden etkilenecektir. Dolayısı ile fiili enflasyon tahmine kıyasla bazen yüksek bazen düşük çıkacaktır. Bunlar kaçınılmaz tahmin hatalarıdır.

Ya tüm tahmin hataları aynı yönde çıkarsa ne diyeceğiz? Öyle ise hatanın nedeni olarak öngörülemeyen dışsal faktörleri gösteremeyiz. Hatanın tahmin edenden yani iktisatçıdan kaynaklandığını kabul etmek zorundayız.

Bu durumda "sistematik hata" kavramını kullanabiliriz. Analiz yöntemindeki yanlışlar, enflasyonun sistematik şekilde yani aynı yönde yanlış tahmin edilmesine yol açmaktadır. Analiz çerçevesi değiştirilmediği sürece hatalı tahmin sürecektir.

Karamsar beklentiler
2003 boyunca yılsonu enflasyon beklentileri tabloda özetleniyor. Merkez Bankası Beklenti Anketini kullanıyoruz. Ankete katılan profesyonel iktisatçıların 2002'de enflasyonun hedefin altında kalmasından hiç etkilenmedikleri hemen görülüyor.

Yılbaşında yüzde 24.9 deniyor. Nisan'da yüzde 28.2'ye tırmanıyor. Ancak Ekim'de yüzde 20'nin altina düşüyor. Aralık'ta bile yüzde 19'un üstünde bekleniyor. Fiili enflasyon ise yüzde 18.4 çıkıyor.

Merkez Bankası 2004'ün ilk beklenti anketini bu hafta yaptı. Sonuçlar yarın açıklanır. Merakla bekliyoruz. Bakalım, geçmişten ders alınmış mı?
Okuyucularıma etrafta dolaşan enflasyon tahminlerini dinlerken aşağıdaki tabloyu hatırlamalarını tavsiye ederim.