Asaf Savaş Akat

Asaf Savaş Akat

akatas@bilgi.edu.tr

Enflasyon tek hanede

Okuyucularımıza bu önemli müjd

Haberin Devamı

Okuyucularımıza bu önemli müjdeyi üç ay önceden vermiştik. 11 Kasım 2003 tarihli yazımızın başlığı "Tek Haneli Enflasyon" idi. 12 aylık enflasyonun bazı endekslerde yıl başından itibaren, TÜFE'de ise yıl ortasında tek haneye ineceğini söylemiştik. İlk öngörümüz tuttu. Ocak'ta "çekirdek enflasyon" kabul edilen Özel İmalat Sanayi - ÖİS -artışı yüzde 9, 1'e geriledi. Seriyi kontrol etmedim ama 1970 sonrasında ilk kez tek haneye indiğini sanıyorum. Ocak'ta tek haneyi gören başka altendeksler de var. Örneğin tarım-dışı TEFE yüzde 7,4 arttı. Tarım fiyatlarındaki artış yüzde 21,8 düzeyinde seyrettiği için toplam TEFE tek hanenin sınırında, yüzde 10,8'de kaldı. Tarım ve enerji dışı TEFE'deki artış da yüzde 7,8 oldu.

TÜFE'de Ocak'ta tek haneye inen alt endeks bulamıyoruz. Buna karşılık "mallar grubu" yüzde 13,1'e geriledi. Mallar grubu içinde önemli yer tutan "gıda" grubunda yıllık artış yüzde 18,1 çıktı. Buradan "gıda-dışı mallar" grubunun tek haneye yaklaştığını tahmin edebiliyoruz.

Enflasyon eğilimleri
Yukarıdaki sayılar esas itibarıyla geçmiş enflasyonu gösteriyor. Bizim için önemli olan ise gelecek enflasyondur. İktisatçıların ikisi arasındaki bağlantıyı kurmak için bazı yöntemleri vardır. Önce enflasyon serileri mevsimlik etkilerden arındırılır. Bu işlem için çok sayıda teknik mevcuttur. Merkez Bankası "Tramo-Seats" yöntemini tercih ediyor. Dolayısı ile biz de onu kullanıyoruz. Mevsimlik etkiden arındırılmış aylık enflasyon sayıları bulunduktan sonra yakın geçmiş için ortalamalara bakılıyor. Genelde üç ve altı aylık ortalamalar alınır. Ve bunlara tekabül eden yıllık enflasyon oranlan hesaplanır. Yapılan işlem şu soruyu cevaplandırıyor. Eğer enflasyon önümüzdeki 12 ayda son üç aylık (yada altı aylık) temposunda devam ederse yıllık enflasyon ne olur? Yani, son üç aylık (altı aylık) enflasyon eğiliminin sabit kalacağı kabul ediliyor.

Merkez Bankası'nın "Ocak Ayı Enflasyonu ve Görünüm" raporu şöyle diyor. "Mevsimsellikten arındırılmış enflasyonun son altı aydaki ortalaması TEFE'de yüzde 0,50, TÜFE'de ise yüzde 0,46 olmuştur. Söz konusu ortalama artışlar yıllık olarak sırası ile yüzde 6,2 ve 5,7'ye karşılık gelmektedir."

Kesin hedefin altında
2004 yılı için TÜFE hedefi yüzde 12 idi. Yılbaşında kendi TÜFE tahminimi yüzde 10,5 olarak verdim. Merkez Bankası Ocak anketinde yıl sonu için ortalama beklenti yüzde 13,2 çıktı. Yani ben piyasaya kıyasla 2,7 puan iyimser kaldım. Ocak gerçekleşmesi ve Kıbrıs'ta çözüm yoluda atılan büyük adım bir buçuk ay içinde tahminimi iyimserden karamsara dünüştürdü. Her yeni veriden sonra tahmin revizyonu yapmayı sevmem. Gene de dayanamadım ve bilgisayarda biraz çalıştım. Yıllık TÜFE yaz aylarında tek haneye gerileyecektir. Dolayısı ile yıl sonu enflasyonu kesinlikle hedefin altında kalacaktır. Ayrıca, yıl sonunda tek haneli TÜFE ihtimali bence iki haneli TÜFE ihtimalinden ciddi şekilde daha yüksektir.

DİĞER YENİ YAZILAR