Çarpıcı bir soru ile yola çıkalım. Kriz sonrası dönemin en şaşırtıcı ekonomik olayı nedir diye soralım. Cevapların iki konuda yoğunlaşacağını tahmin ediyorum. Biri döviz kurunun seyri olurdu. Çünkü Türkiye kurun aşağı da gidebileceğine ilk kez bu dönemde tanık oldu. Bu olayı hala içine sindiremeyenler var.

Ya diğeri? Bence enflasyondaki hızlı ve sürekli düşüştür. Kimse böyle bir şey beklemiyordu. Bırakın sokaktaki vatandaşı, profesyonel iktisatçılar enflasyonun düşeceğine inanmıyordu.

Daha da önemlisi, ekonomiyi yönetenlerin de bu konuda çok şaşırdıkları ortaya cıktı. Örneğin geçmiş dönem kotasyonlarının yüksekliği Merkez Bankası'nın enflasyonu çok daha yüksek öngördüğüne işaret ediyor.

Velhasıl garip bir süreç yaşandı. Kimse düşeceğine inanmadı. Ama düştü. Üstelik ekonomide büyüme hızlandıkça enflasyon daha hızlı düştü. Sürekli hedeflerin altında kaldı. İkibuçuk yıl içinde tek haneye iniverdi.

Trendleri okumak
Okuyucularımızın enflasyon eğilimlerini daha iyi görmelerini sağlamak için basit bir grafik kullanıyoruz. Esas olarak nisbeten daha güvenilir bulduğumuz tüketici fiyatları endeksini - TÜFE - alıyoruz.

Çubuklar son iki yıl boyunca yıllık enflasyonu ifade ediyor. Temmuz 2002'de yüzde 40'mış. Ocak 2003'te yüzde 26'ya düşmüş. Ama tekrar yükselmiş. Mayıs 2003'te yüzde 31'e çıkmış.

Sonra Temmuz 2003'te yeni bir düşüş trendine girmiş. Onüç ay boyunca düşerek Haziran 2004'te yüzde 8.9'a inmiş. Ve geçen ay yeniden yüzde 9.6'ya yükselmiş.

Gazetedeki köşemde yer alan grafikte biri kesikli diğeri kesiksiz iki çizgi bu verilere tekabül eden iki farklı trend ölçümünü gösteriyor. Kesikli çizgide basit bir üstel trend kullanıyoruz. Uzun dönem düşüş eğilimini çok iyi yakalıyor.

Düz çizgi ele alınan dönem içi dalgalanmaları da kapsayan bir trend hesabıdır. Örneğin 2003 yılbaşında enflasyonun yüzde 30 civarında duraklamasını yakalıyor. Aynı şekilde, Mayıs-Temmuz 2004 döneminde yüzde 10 civarında bir duraklama derhal göze çarpıyor.

Düşmekten yorulunca dinleniyor
Özetleyelim. Birincisi, enflasyonda çok güçlü bir düşüş trendi vardır. Görünürde bu eğilimi değiştirecek boyutta bir gelişme yoktur. Dolayısı ile geçmişte olduğu gibi gelecekte de orta dönemde enflasyondaki düşüş sürecektir.

İkincisi, bu genel trend içinde küçük dalgalanmalar olmaktadır. Önümüzdeki aylarda yıllık TÜFE'nin bir süre yüzde 8-9 civarında kalacağı, hatta yüzde 10'u geçebileceği anlaşılmaktadır.

Bir sonraki düşüş dalgası enflasyon yorgunluğunu attıktan sonra başlayacaktır.