Köşe yazarı olarak Türkiye ekonomisini çok uzun süredir az çok günlük bazda izliyorum. Özellikle son yıllarda bilgisayar ve internet büyük olanaklar sağladı. Daha çok veriye anında ulaşıp ayrıntılı analiz yapılabiliyor. Bu arada birçok hatalar yaptım. Önemli deneyimler kazandım. Dersler aldım. Bunların başında aylık enflasyon verilerinde sürprizlere daima hazırlıklı olmak geliyor. Çünkü aylık enflasyonda şaşırtıcı dalgalanmalar olabiliyor.

Bu ilginç durumun çok sayıda teknik nedeni var. Ama konumuz o değil. Böyle durumlarda aylık enflasyon verisiyle genelleme yapmaktan kaçınmak gerekiyor. Aksi halde ileride sıkıntılı durumlar doğabiliyor.

Haziran enflasyonu açıklanınca aklıma bunlar geldi. Bu verilerin kendi hipotezini doğruladığını söyleyenlerin bir bölümü sonra mahcup olacaktır.

TÜFE düşük ama...
Para politikası enflasyon hedefini tüketici fiyatları endeksi (TÜFE) ile izliyor. Onunla başlayalım. Haziran'da yüzde 1.5 civarında bekleniyordu. Ben yüzde 0.8'le çok iyimser kalmıştım. Çok daha düşük düzeyde, yüzde 0.34 çıktı.

Ancak geçen yıl yüzde 0.1 olmuştu. Dolayısıyla yıllık enflasyon yükselmeye devam etti. Yüzde 10.1 ile Ocak 2004'ten bu yana ilk kez iki haneye geçti. Yıllık enflasyonun Haziran 2004'te yüzde 7.1 olduğunu hatırlatalım.

Enflasyonda mevsimlik faktörlerin etkilerini düzeltme önem kazanıyor. Ben Tramo-Seats yöntemini kullanıyorum. Aydan aya gerçekleşen dalgalanmaların azaldığı bir seri elde ediyorum. 2005'in ikinci yansında mevsimlik etki düzeltilmiş TÜFE yavaştan kıpırdadı. Yıl başında yüzde 0.6-0.7 aralığına yerleşmişti. Önce 0.1 puan, sonra yine 0.1 puan arttı. 2006'da yüzde .8-0.9 aralığına oturdu. Haziranda yüzde 0.8 hesaplanıyor.

Grafikte, Ocak 2005'ten bugüne mevsimlik etki düzeltilmiş aylık tüketici enflasyonu yer alıyor. Yılın ikinci yarısından itibaren başlayan yükseliş trendi net görülüyor. Ayrıca, geçmişte de aylık sürpriz inişler yaşandığı dikkati çekiyor.

ÜFE yüksek seyrediyor
Üretici fiyatları endeksi (ÜFE) maliyet unsurlarına, özellikle döviz kuru hareketlerine çok daha duyarlıdır. O nedenle TÜFE'ye kıyasla çok daha dalgalı bir seyir izler.

Haziranda TL'nin değer kaybına derhal tepki vermiş. Yüzde 4.2 artmış. Bir yıl önce ÜFE'de yüzde 0.5 düşüş yaşanmıştı. Dolayısı ile geçen yıl yüzde 4.3 olan yıllık ÜFE artışı yüzde 12.5'a tırmanmış. Nisan 2005'ten bu yana ilk kez iki haneye çıktığını hatırlatalım.

Doğallıkla, yükseliş eğilimi mevsimlik etki düzeltildikten sonra da sürüyor. Haziran için yüzde 3.8 hesaplıyoruz. Sadece ikinci çeyrekte düzeltilmiş ÜFE artışı yüzde 7.5'a, ilk yarıda ise yüzde 9.4'e ulaşıyor. Daha yansıtılacak kur artışı kaldığını söyleyebiliriz.